Føroyar

Przyboje jak pałace i wąsiska plazmoidów

2012-01-19T11:54:00.011+01:00

W języku farerskim istnieje piękne słowo „brim”, na które brak odpowiednika w języku polskim. Gdy fale tłuką potężnie o brzeg i zdradliwymi rozbryzgami wdzierają się w głąb lądu tworząc skroploną mgiełkę – wówczas Farerowie zamiast synonimów określających sztorm („stormur”, „ódn”) używają terminu „brim”. Kombinuję, że sztorm to zjawisko szersze – fale, wichura, opady; „brim” zaś odnosi się tylko do fal, ich właściwości i dynamiki.
W środowe popołudnie „brim” uchwycili na zdjęciach Jóannis Sørensen i Torkil Strøm. Jóannisowi udało się to w Viðareiði, a Torkilowi nieopodal Vágur, a więc w dwóch skrajnych częściach archipelagu.
Flauta jest dziś jedynie dalekim wspomnieniem na starych fotografiach.

[Zdjęcia fal wykonano 18.1.2012, © Jóannis Sørensen, Torkil Strøm. Zachód słońca w Viðareiði © J. Sørensen]

- - -

Niedzielny wieczór 22 stycznia. Kosmiczne obłości nad Koltur i Tórshavn.

[© Jonhedin Herason Trondheim, Ólavur Frederiksen]

Nic nie dzieje się naprawdę

2011-12-26T21:40:00.015+01:00

Jakie jest realne oblicze Wysp Owczych?
Czy znajdziemy je w filmach?

W prasie?
Na zdjęciach?
Pewne jest tylko to, czego nie sposób dokładnie opisać: słodki zapach wnętrza Biblioteki Narodowej w Tórshavn. Faktura ściółki na plantacji Selatrað. Cisza peryferyjnych osad zakłócana przez ptaki i wiatr.

[zdjęcie zdjęć wykonano w pawilonie-galerii Undirhúsinum w Skálavík]

Sygnały o błędnym pociągu na Ultima Thule

2011-11-28T13:21:00.006+01:00

Listopadowy „Świat Kolei” opublikował wzmiankę o farerskiej wąskotorówce. Do druku poszedł niestety tekst sprzed wygładzeń i uściśleń, wrzucam więc notkę bardziej przyjazną czytelnikom. Fotografia dawnej kolejki rybnej w Tvøroyri pochodzi z książki Helgi Jacobsena „Hvalurin er mín“.

Na wyspie Eysturoy (Wyspy Owcze), na górskim zboczu ponad miejscowością Norðskáli, trwa budowa hydroelektrowni "Eiði 2", będącej wsparciem dla istniejącej już elektrowni "Eiði" nieopodal osady o tej samej nazwie. Głównym elementem prac jest drążenie tunelu, który będzie służył do kumulowania i przekazywania wody z 25 górskich strumieni. Tunel ma mieć 8,3 km długości, a w bazaltowych skałach wykuwa go maszyna drążąca TBM Robbins o średnicy tarczy 3,3 m. Do wywozu urobku zbudowano kolejkę wąskotorową o prześwicie 750 mm. Na budowie pracują trzy lokomotywy spalinowe produkcji szwedzkiej, tabor zasila także 20 wagonów, które wykorzystywane są sekwencyjnie 10+10 sztuk. Za realizację projektu "Eiði 2" odpowiada duńska spółka MT Højgaard wspierana przez lokalną farerską firmę J&K Petersen. Zakończenie prac zaplanowano na marzec 2013 roku.
Rozpoczęła się eksploatacja prawdopodobnie ostatniego tunelu kopalni węgla kamiennego w okolicach Hvalby na wyspie Suðuroy. Tak jak przy poprzedniej odkrywce, planuje się tu położenie torów do ręcznego przetaczania wagoników z surowcem (stara, długa na ponad 300 metrów jama jest obecnie zalana wraz z częścią taboru). Górnicy do spółki z lokalnym samorządem zastanawiają się nad wydrążeniem tunelu na wylot góry w kierunku zachodniego brzegu wyspy (około 2 km), by w przyszłości wykorzystać kopalniane tory i wagoniki jako atrakcję dla turystów.
Warto dodać, że krótkie torowiska istniały przed laty także w portach Tvøroyri i Tórshavn. Wagony pchane siłą ludzkich rąk wspierały transport ze statków do magazynów i były pomocne przy rozbudowie portowej infrastruktury.

Bank pozytywów zamknięty do odwołania

2011-11-26T00:23:00.026+01:00

Szokujące wieści z Farojów.

W zeszłym tygodniu pierwsze morderstwo od 1988 roku. Denat: 42-letni Farer. Podejrzany: 32-letni Chorwat, chłopak ex-żony zabitego. Policja szuka ciała, przeczesano między innymi spalarnię śmieci w Leirvík.

Wczoraj w nocy potężny huragan. Wiatr do 190 km/h.

Kilka godzin temu 49-letni Farer znaleziony nieżywy na skwerze przed parlamentem. Policja podejrzewa kolejne zabójstwo i wysnuwa hipotezę o powiązaniu z zeszłotygodniowym. [edit 28 listopada: podobno to jednak samobójstwo. nożem w serce.]

[zdjęcia po huraganie 24-25 listopada pochodzą z facebookowej grupy „Ódn – November 2011”. Autorzy: Niels Hammer, Turið Vestergaard Í Dali, Simun.eu, Adam Podlejski, Silas Olofson]

Mieszkańcy Wysp Owczych poszli do urn

2011-11-01T15:03:00.009+01:00

W sobotę 29 października odbyły się wybory do farerskiego parlamentu. Na 168 kandydatów z 7 partii zagłosowało 30532 Farerów (frekwencja wyborcza 86,6%).
Najwięcej mandatów – po osiem – zdobyły centroprawicowa Partia Ludowa Fólkaflokkurin i liberalna Partia Unii Sambandsflokkurin.
Warto pamiętać, że oprócz klasycznego podziału na prawicę i lewicę, farerskie partie różnią się także spojrzeniem na unię z Danią. Fólkaflokkurin reprezentuje poglądy umiarkowanie separatystyczne, Sambandsflokkurin – zdecydowanie produńskie.

Mandaty zdobyli ponadto: 6 – Partia Socjaldemokratyczna Javnaðarflokkurin (umiarkowanie produńska), 6 – Partia Republika, Tjóðveldi (centrolewicowa, separatystyczna), 2 – Partia Progresja, Framsókn (niedawno utworzona, prawicowa, separatystyczna), 2 – Partia Centralna Miðflokkurin (prawicowa, unitarna), 1 – Partia Niepodległościowa Sjálvstýrisflokkurin (socjaliberalna, zdecydowanie separatystyczna).
Indywidualnie największym uznaniem wyborców cieszył się aktualny premier Kaj Leo Johannesen z Sambandsflokkurin (1974 głosy) i Annika Olsen z Fólkaflokkurin (1346).
Na 33 posłów do Løgtingu wybrano 10 kobiet i 23 mężczyzn (w poprzednich wyborach: 7 kobiet i 26 mężczyzn).
Kadencja parlamentu Wysp Owczych trwa cztery lata.
Szczegółowe wyniki i porównanie z wyborami w styczniu 2008 - tutaj.
Lista premierów i ministrów od 1948 roku - tu.

[właścicielami fotografii są portal Nordlysid.fo i Jógvan á Dul]

Łukasz Cieślewicz mistrzem Wysp Owczych

2011-10-16T23:51:00.026+02:00

Dzisiaj późnym popołudniem Łukasz Cieślewicz zdobył mistrzostwo Wysp Owczych w piłce nożnej, stając się dziewiątym Polakiem, któremu udała się ta sztuka. Wśród złotych medalistów ligi jest także jego ojciec Robert Cieślewicz.
Klub Łukasza, B36 Tórshavn, ma na koncie 20 zwycięstw, 4 remisy i 2 porażki. Na kolejkę przed finiszem rozgrywek wyprzedza drugi w tabeli EB/Streymur o 4 punkty. 23-letni Cieślewicz występuje na pozycji napastnika i we wszystkich meczach obecnego sezonu wybiegał w podstawowej jedenastce. Z 15 golami jest najskuteczniejszym strzelcem zespołu i trzecim snajperem ligi. Prowadzący w klasyfikacji Finnur Justinussen z Víkingura Gøta zdobył o 5 bramek więcej.
W latach 2002 i 2003 Łukasz Cieślewicz wywalczył tytuł mistrza Wysp Owczych juniorów młodszych jako zawodnik VB Vágur.

Polscy mistrzowie Wysp Owczych w futbolu:
1. Piotr Krakowski (z B71 Sandoy w 1989 roku jako piłkarz i z B36 Tórshavn w 2001 roku jako trener; w 1989 zagrał we wszystkich 18 meczach sezonu, strzelił 6 goli, bilans drużyny 13-5-0, bramki 37:13. Mistrzowski sezon 2001 prowadzona przez niego drużyna zakończyła z bilansem 15-1-2, bramki 55:15)
2. Jan Kaczyński (z B71 Sandoy w 1989 roku jako trener, bilans drużyny: 13-5-0, bramki 37:13)
3. Wiesław Zakrzewski (z B71 Sandoy w 1989 roku, zagrał na pozycji bramkarza we wszystkich 18 meczach sezonu, bilans drużyny 13-5-0, gole 37:13)
4. Marek Wierzbicki (z KÍ Klaksvík w 1999 roku, zagrał we wszystkich 18 meczach sezonu, strzelił 1 gola, bilans drużyny 13-2-3, bramki 38:19)
5. Andrzej Pacek (z KÍ Klaksvík w 1999 roku, zagrał we wszystkich 18 meczach sezonu, strzelił 1 gola, bilans drużyny 13-2-3, bramki 38:19)
6. Robert Cieślewicz (z VB Vágur w 2000 roku, zagrał w 17 z 18 meczów sezonu, strzelił 9 goli, bilans drużyny 12-4-2, bramki 40:22)
7. Krzysztof Popczyński (z VB Vágur w 2000 roku jako grający trener i z HB Tórshavn w 2006 roku jako trener. W sezonie 2000 zagrał we wszystkich 18 meczach sezonu, strzelił 14 goli (3. strzelec ligi). Mistrzowski sezon 2006 prowadzona przez niego drużyna zakończyła z bilansem 16-7-4, bramki 61:36)
8. Marcin Dawid (z HB Tórshavn w 2009 i 2010 roku. W sezonie 2009 bronił w 9 z 27 meczów sezonu, puścił 12 goli, bilans drużyny 16-7-4, bramki 59:37. W sezonie 2010 bronił w 18 z 27 meczów, puścił 18 goli, bilans drużyny 16-6-5, bramki 49:32)
9. Łukasz Cieślewicz (z B36 Tórshavn w 2011 roku, zagrał we wszystkich 27 meczach sezonu, strzelił 17 goli – 3. strzelec ligi)

Inne trofea polskich piłkarzy na Wyspach Owczych:
1993 – Puchar z B71 Sandoy: Piotr Krakowski, Jerzy Bzdęga
1999 – Puchar z KÍ Klaksvík: Andrzej Pacek, Marek Wierzbicki
2005 – Puchar z GÍ Gøta: Krzysztof Popczyński, Robert Rzeczycki, Marcin Dawid
2007 – Puchar z EB/Streymur: Rafał Kwieciński
2010 – Superpuchar z HB Tórshavn: Marcin Dawid

[Czarno-białe fotografie pochodzą z albumów „Føroyskur fótbóltur í orðum og myndum” edycje 1993, 1998, 1999, 2000 i 2002. Na kolejnych zdjęciach: Piotr Krakowski, Marcin Dawid, Krzysztof Popczyński, Robert Cieślewicz, Andrzej Pacek, Marek Wierzbicki. Statystyki: wykopaliska własne i Faroesoccer.com]

Deutsche Welle gawędzi z Guðrun & Guðrun

2011-10-12T12:29:00.002+02:00

Tej jesieni nieustannie królować będzie skarpeta naciągnięta na dżins.

Media o Farojach: wielkie czytanie genomów

2011-10-06T10:46:00.001+02:00

[okolice osady Sandvík na Suðuroy, foto: Erik Christensen, Porkeri]

Onet przedrukował artykuł Marka Hendersona z „The Times”:

„Wyspy Owcze będą pierwszym krajem świata, gdzie każdy obywatel pozna swoje DNA. Inicjatywa ta może stanowić początek nowej ery spersonalizowanej medycyny.

Każdy z 50 tysięcy mieszkańców archipelagu otrzyma zaproszenie do sekwencjonowania genomu, a zebrane w ten sposób informacje zostaną zintegrowane z danymi medycznymi pacjenta. W efekcie będzie można dostosowywać opiekę medyczną i metody leczenia do indywidualnych potrzeb chorego, a także stworzyć bazę danych dla dalszych badań. Ów ambitny projekt o nazwie FarGen ma zbadać jak wiedza o indywidualnym DNA pacjenta może przekładać się na dobór najskuteczniejszych terapii oraz pomagać lekarzom w przewidywaniu i redukowaniu prawdopodobieństwa wystąpienia niektórych schorzeń. Przyjrzy się również społecznym wyzwaniom związanym z masowym sekwencjonowaniem genomu. Obejmują one: logistykę zbierania, przechowywania i interpretowania danych DNA z całej populacji, konsekwencje takiej inicjatywy dla prywatności i ubezpieczeń oraz wątpliwości etyczne związane z sekwencjonowaniem genomu dzieci, a także z poufnym dostępem do bazy dla celów badawczych.

– Farerowie będą pierwszym narodem na świecie, który stworzy tego typu bazę dla potrzeb służby zdrowia. Ale nie robimy tego tylko po to, by być pierwsi. Naszym celem jest uczynienie genomiki użyteczną informacją dla naszych obywateli – oświadczył Bogi Eliasen, manager programu z ministerstwa zdrowia Wysp Owczych. – Podstawowa idea jest prosta: chcemy odczytać genom każdego mieszkańca kraju i użyć go dla polepszenia opieki zdrowotnej – dodał inny członek komitetu kierowniczego, Paul Flicek z Europejskiego Instytutu Bioinformatyki w Hinxton koło Cambridge.

FarGen rozpocznie się jeszcze w tym roku od odczytania genomu około 100 osób, najprawdopodobniej wybranych losowo, by odzwierciedlić reprezentatywną próbkę populacji Farerów. Docelowo kod DNA wszystkich mieszkańców ma zostać odczytany w ciągu pięciu lat. Szacuje się, że cały projekt będzie kosztował około 30 milionów funtów, chociaż suma ta może też wzrosnąć, jeśli cena odczytywania DNA nie spadnie w ciągu najbliższych dwóch lat, jak przewidują naukowcy.

Program pilotażowy wspiera firma Illumina zajmująca się odczytywaniem DNA, a także rząd Wysp Owczych. Zaangażowani są również naukowcy z Uniwersytetu w Oksfordzie oraz Baylor University w Teksasie. Szczegóły zostaną ogłoszone podczas konferencji w Cold Spring Harbor Laboratory w Nowym Jorku.

Malejące koszty odczytywania DNA oraz coraz lepsze zrozumienie jego związku z ochroną zdrowia sprawia, że zdaniem wielu naukowców w ciągu najbliższej dekady sekwencjonowanie genomu pacjentów stanie się powszechną praktyką. Eliasen uważa, że niewielka populacja Wysp Owczych jest idealna dla pionierskiego pilotażu całościowej genomiki i zbadania jej implikacji społecznych. FarGen współpracuje ze szkołami, by wprowadzić lekcje z tej dziedziny. – Naszym obowiązkiem jest uświadomienie ludziom zarówno korzyści jak i zagrożeń – podkreślił Eliasen.

Możliwość sekwencjonowania DNA będzie zaoferowana wszystkim mieszkańcom Wysp Owczych, ale każdy będzie miał prawo odrzucić zaproszenie.

Jeden z pomysłodawców FarGen, Bogi Eliasen wciela swoje idee w praktykę: on i jego żona znajdą się w grupie pierwszych stu osób, których genom zostanie odczytany w pilotażowej fazie projektu. Chociaż rozumie, że niektórzy mogą nie mieć ochoty pójść w jego ślady na wypadek, gdyby badanie DNA ujawniło zagrożenia zdrowotne, których wcześniej nie byli świadomi, on sam bez wahania zgłosił się na ochotnika.

– Nie boję się wiedzy, którą mogę w ten sposób pozyskać – mówi. – Przecież jutro mogę zginąć w wypadku samochodowym albo rozbije się mój samolot do Nowego Jorku. Nawet jeśli jego genom nie zdradzi wielu faktów istotnych z punktu widzenia medycyny, Eliasen jest przekonany, że informacje te okażą się cenne w przyszłości”.

Hjartaliga tillukku við føðingardegnum

2011-09-02T03:53:00.010+02:00

W dwóch największych farerskich gazetach: cała strona dla Petriny Berg w przededniu jej setnych urodzin.

Może jakiś ochotnik powinien pójść tropem Piotra Najsztuba i zagadnąć Petrinę: a według Ciebie – czy życie jest długie czy krótkie? (redaktor Najsztub zapytał kiedyś o to Beatę Tyszkiewicz).

Z działu ogłoszeń „Dimmalætting i „Sosialurin”: W niedzielę 28 sierpnia Petrina Berg z Hvalby kończy sto lat. Przyjęcie urodzinowe odbędzie się w hali klubu sportowego Royn w godzinach 14-18, wszyscy czujcie się serdecznie zaproszeni.

[Panorama Hvalby: Niels Hammer. Artykuł i ogłoszenie sfotografowane w nr 161/2011 gazety Dimmalætting]

Zakneblowane drzwi i kartelucha-lustro

2011-08-17T01:32:00.004+02:00

Z wtorkowego spaceru po Tórshavn - kartka w drzwiach sklepu muzycznego przy Vágsbotnur: "Drodzy klienci, dzis komis bedzie zamkniety w godzinach 13-15. Moi synowie ida pierwszy dzien do szkoly".
Najblizsze ferie w pazdzierniku.

2011-08-10T18:16:00.005+02:00

Po zamachach w Oslo i na wyspie Utoya, w których zginęło 77 osób, Sylwia Chutnik napisała na swoim blogu: „Dlaczego zamiast skupić się na oddaniu hołdu zastrzelonym ludziom, media wciąż pokazują twarz zabójcy, roztrząsają nordycką urodę, pokazują jego mieszkanie, wpisy na forach dyskusyjnych i tak dalej. Jasne, należy stworzyć portret współczesnego terrorysty działającego prawdopodobnie indywidualnie. Ale gdzie portrety ofiar? Czy nie jest to przypadkiem gonitwa za sensacyjnym wizerunkiem Tego, Który Zabijał? Jak w tabloidowych snach – chcemy krwi, chcemy spojrzeć w oczy Złemu”.
W tle doniesień o norweskiej tragedii portal Aktuelt.fo opisał przypadek pewnego chłopca ze Skopun. Do redakcji zgłosili się jego rodzice: „Nasz pięcioletni syn Ísak, który jest w połowie Norwegiem, zrozumiał okropieństwo tego, co się stało. Wczorajszego wieczora bawił się sam przed domem i kiedy w pewnym momencie wyszliśmy zobaczyć co robi, okazało się, że wybudował w ogrodzie pomnik. Bez niczyjej zachęty. „To dla wszystkich, którzy teraz płaczą w Norwegii, po tym jak diabeł ostrzelał ich kraj” – powiedział z przejęciem”.

[notka inspirowana informacją z Faroe Podcast. Foto Skopun: Jógvan Horn. Foto Ísaka podebrane z Aktuelt.fo]

2011-07-14T16:20:00.007+02:00

Milan Kundera “Niekochane dziecko rodziny” [w:] Hrabal, Kundera, Havel. Antologia czeskiego eseju, oprac. Jacek Baluch, Kraków 2001. Tłumaczenie fragmentu - Marek Bieńczyk.

"Małe narody tworzą “inną Europę”, której dzieje są kontrapunktem dla dziejów wielkich. Ich obserwatora może urzec zadziwiająca często siła życia kulturalnego. W niej to ujawnia się przewaga tego, co małe: bogactwo wydarzeń kulturalnych jest „na miarę ludzką”; wszyscy mogą objąć to bogactwo, uczestniczyć w całości życia kulturalnego i dlatego mały naród w swych najlepszych chwilach może przywodzić na myśl życie starożytnego miasta greckiego.
(...)
Małe narody europejskie, skryte za niedostępnymi językami (ich życiem, ich historią, ich kulturą), są bardzo słabo znane; sądzi się całkiem naturalnie, że na tym polega ich zasadnicze kalectwo, stojące na przeszkodzie międzynarodowemu uznaniu ich sztuki. A jest wprost na odwrót: sztuka ta jest okaleczona, gdyż wszyscy (krytyka, historiografia, krajanie, cudzoziemcy) wklejają ją na wielkie zdjęcie rodziny narodowej i nie pozwalają go opuścić.
(...)
O, małe narody. W intymnym ciepełku każdy zazdrości każdemu, wszyscy pilnują się wzajemnie. „Rodziny, nienawidzę was!”. I jeszcze inne słowa Gide’a: „Nie ma większego dla ciebie niebezpieczeństwa jak twoja rodzina, twój pokój, twoja przeszłość”.
(...)
Małe narody. Ten koncept nie jest ilościowy. Oznacza on pewną sytuację; przeznaczenie: małym narodom nieznane jest szczęśliwe poczucie bycia tu od zawsze i na zawsze; wszystkie przeszły kiedyś, w takiej czy innej chwili ich historii, przez przedpokój śmierci; zawsze spotykały się z obcesową ignorancją ze strony wielkich i ich istnienie jest wiecznie zagrożone i podawane w wątpliwość; albowiem ich istnienie jest wątpliwością”.

- - -

Od kilku tygodni firmy obsługujące pięć linii autobusowych w Tórshavn mają do dyspozycji 14 nowych wozów Iveco Sor, wyprodukowanych w Kutnej Horze.

Na zamieszkałej przez jedną rodzinę wyspie Stóra Dímun trwa budowa stajni. Niedawno w gospodarstwie urodziło się siedem szczeniaków.

[dwie fotografie ze Stóra Dímun: Thomas Madsen, Marita Gulklett]

Biuro rzeczy znalezionych cz. I

2011-06-20T23:29:00.012+02:00

Dwa odkrycia z dzisiejszego popołudnia:
1. Nowy klip Orki. Pokaleczony. Szpetny. Klaustrofobiczny. Lampa-widmo niczym spacerujące monstrum w Come on Feet Quasimoto. Tutaj.
2. Antyminimalizm po farersku – reakcja Portal.fo na wylosowanie przez NSÍ Runavík mocnej angielskiej drużyny Fulham w piłkarskiej Lidze Europy (iluzoryczne szanse Farerów, rywale dotarli ostatnio do finału tych rozgrywek). Z nagłówka Portalu: „Losowanie marzeń. Najsilniejszy z przeciwników. Szansa na pouczającą konfrontację”. Godna taktyka, nie tylko w sporcie.

[fragment meczu HB Tórshavn - B68 Toftir na Gundadalur (3:3), czerwiec 2011, foto: Heðin Weihe]

Dźwięki Lata od Hestur po Fugloy i Mykines

2011-06-07T12:05:00.014+02:00

Dziś na Wyspach Owczych rozpoczyna się coroczny festiwal muzyki klasycznej i współczesnej Summartónar. Pierwszy z ponad stu zaplanowanych koncertów odbędzie się w morskiej jaskini Klæmintsgjógv pod wyspą Hestur. Rozbujana w łupinowych łodziach publika wysłucha interpretacji na saksofon, konchę i kapiącą wodę.

Dwudziesta edycja festiwalu potrwa do 17 sierpnia. Szczegóły tutaj.

[Foto 1: Kristian Blak, spiritus movens festiwalu Summartónar i właściciel wytwórni Tutl w jaskini pod wyspą Nólsoy. Foto 2: Przygotowania do koncertu Orki w Gjógv, autor: Jan Egil Kristiansen. Filmik pożyczony z Youtube od użytkownika "heijaxs", koncert Orki na Summartónar 2009.]

2011-05-11T02:25:00.006+02:00

Przedwczoraj: pożar dziewiętnastoletniego trawlera rufowego Athena VN 685 w porcie Runavík.

Dwa dni wcześniej: mównica w kształcie farerskiej łodzi na inauguracji centrum konferencyjno-wypoczynkowego w Skálavík.

[foto: portal Norðlýsið, Dimmalætting, Jens Kristian Vang]

Nikt nie zdoła osiągnąć perfekcji

2011-04-18T15:31:00.012+02:00

Malarka i graficzka Hjördis Haack o swoim mężu, rzeźbiarzu Hansie Pauli Olsenie:
– Jest niesamowity jeśli chodzi o sprzątanie domu, co rano chętnie łapie za odkurzacz.

Córka i syn rzeźbiarza, oboje lat naście:
– To nieco nużące, ale wszystkie rozmowy krążą wokół sztuki. Tato uwielbia o tym dyskutować, pasjonuje się, ma olbrzymią wiedzę. Często pokazuje nam swoje szkice, zwykle po kilka bardzo podobnych i prosi, byśmy je skomentowali, co nam się podoba bardziej i dlaczego. Nasz dom jest pod pewnymi względami nietypowy (Femja i Lias mówią to, siedząc w salonie na tle gipsowych głów farerskich artystów).

Hans Pauli Olsen:
– Mój ojciec był rzemieślnikiem, budował głównie łodzie. Kilka razy pomagałem mu stawiać domy.

Hans Pauli w trakcie rzeźbienia kobiety z fotografii powyżej:
– Zabawna rzecz, że kiedy zostawiamy pewne elementy niedokończone, odbiorca może wyobrazić sobie jak wyglądałaby idealna całość. Ale jeśli zechcemy te elementy dokończyć, przeważnie nie udaje się osiągnąć ideału. Dlatego część rzeczy modeluję bardzo dokładnie, ale dbam także o rozproszenia i niedokładności. Tę metodę stosował już Michał Anioł. Według mnie nie kończył swoich prac, żeby zostawić coś dla naszej wyobraźni.

Wypowiedzi pochodzą z filmu dokumentalnego "Eingin kann gera tað perfekta" w reżyserii Katrin Ottarsdóttir (Blue Bird Film, 2008)

[źródła zdjęć: Bluebirdfilm.dk, Vejlekunstmuseum.dk, Nationalbanken.dk, flickrowe galerie użytkowników Poladeze i Vónbjørt]

2011-03-23T16:23:00.013+01:00

Jacek Hugo-Bader pisze w „Białej gorączce” o Bajkale, którego woda jest najczystsza i najbardziej przejrzysta na świecie, ale przy tym zawsze diablo zimna, przez co da się w niej wytrzymać ledwie chwilę. Chyba, że wcześniej zafundujemy sobie syberyjską banię. „Po bani można siedzieć w wodzie nawet z dziesięć sekund” zachęca reporter.
O przyjemnościach kąpieli w marcowym Atlantyku mogłaby z kolei opowiedzieć kobieta o imieniu Haltóra i trójka jej znajomych z Hvalby, którzy w miniony czwartek w godzinach porannych chlupnęli do wody w zatoce Bíargarði, tuż po tym jak na Farojach stopniał śnieg. Nie wiadomo o czym myślała Haltóra zanurzając ramiona w oceanie, ale mogło to być coś w stylu: „Nie ma tragedii. Czuwa nad nami Golfsztrom”.

Z cyklu „Nakręć własny teledysk” – propozycja uczniów szkoły podstawowej á Ziskatrøð w Klaksvík. Sceneria: letnie dekoracje wyspy Kalsoy. Utwór: „Let it be” The Beatles. Najlepsze momenty: dziewczyna fikająca salto w tył na stromy trawnik i starszy mieszkaniec wyspy budujący dach szopy. Rok wcześniej dzieciaki wykonały w podobnym składzie równie ciekawą rzecz na wyspie Mykines.

[foto kąpielowców: Rúni Thomsen, tabliczki + buda + zatoka Bíargarði + zabudowania Hvalby: Maciej Wasielewski]

2011-02-27T12:04:00.010+01:00

[Samochodowy boks w Viðareiði, czerwiec 2008. Foto: Gert Norðoy]

Pewien poważny i dobrze znający farerskie realia mężczyzna napisał: „Nie mam żadnego dowodu na potwierdzenie swoich słów, ale wydaje mi się, że na Wyspach Owczych część bezużytecznych starych aut spychana jest ze skał do oceanu. Podwodne cmentarzyska mogą być pamiątką po jakimś dziwnym rytuale, którego sekrety znają tylko nieliczni”.

[Światło ostrzegawcze na Hoyvíkshólmur. Foto: Jan Egil Kristiansen]

2011-01-23T15:05:00.007+01:00

Pod koniec grudnia farerski portal Planet.fo przyznał nagrody w dziedzinie rozrywki za rok 2010. Pierwszy raz wręczono wyróżnienie w kategorii najlepszy filmik na YouTube. Oto lista laureatów:

Najlepszy album muzyczny: Terji & Føstufressar „Tvey”
Wokalistka roku: Anna Katrin Egilstroð (Valravn)
Wokalista roku: Jens Marni Hansen
Piosenka roku: Grandma’s Basement „Hon fær ongantíð nokk”
Zespół roku: The Dreams
Debiut roku: Hamferð (pierwsza w historii Wysp Owczych grupa grająca doom metal)
Najlepszy farerski filmik na YouTube: Vit koyra grill út (amatorska reklama stacji benzynowej Effo w Sørvágur)
Muzyczne zdjęcie roku: Jón K. Joensen – foto z G!Festival
Uznanie roku: Rútmiska kórið í Hoydølum (Chór ze szkoły Hoydalar. Brali udział m.in. w cieszących się dużą popularnością musicalach Godspell, Fame, Hair, Jósef og ótrúliga litfagra dreymakotið – Józef i cudowny płaszcz snów w technikolorze oraz ostatnio wystawianym Jesus Christ Superstar)

Z prozy życia: przy zachodnim porcie w Tórshavn zbudowano lodowisko, a na zamieszkiwanej przez trzydzieści osiem osób wyspie Skúvoy zainstalowano defibrylator.

[foto: żłopacz w wilgotnym skafandrze - Jón K. Joensen, łyżwiarz z psem - Jógvan á Dul, widok z okna na Skúvoy - Felix van de Gein]

Guðrun & Guðrun: butik pod wiszącą skałą

2010-12-25T14:22:00.012+01:00

„Rząd Wysp Owczych przyznał fundusze na program uwłasnowolnienia kobiet z Jordanii” – czytamy na stronie firmy odzieżowej Guðrun & Guðrun z Tórshavn. „Kobiety zaangażowane w projekt poznają mechanizmy tworzenia własnego mikrobiznesu, a także będą miały możliwość zarobienia pieniędzy operując na drutach i szyjąc dla Guðrun & Guðrun”.

Program wszedł w życie jakiś czas temu. Jordańskie dziewiarki zdążyły już stworzyć część najnowszej kolekcji. W trakcie czerwcowego dnia kultury na wyspie Mykines dwie panie Guðrun – Ludvig i Rógvadóttir – zaprezentowały swoje kreacje na moście prowadzącym do latarni morskiej i królestwa głuptaków. Fragmenty można podejrzeć w internecie.

[film wklejony z Youtube.com/user/GudrunGudrunHandknit,
fotografia na dole przekopiowana z Gudrungudrun.com]

Przez kraj wuchte truchtem

2010-11-30T00:31:00.010+01:00

41-letni nauczyciel, trener i były piłkarz Eli Hentze wyjął z szafy odblaskowy kubrak, leginsy i sportowe pantofle i przebiegł Wyspy Owcze z północy na południe, a potem jeszcze kawałek z południa na północ, przez stolicę, ku przeprawie promowej Gamlarætt aż do rodzinnego Sandur. W sumie 145 kilometrów.
(Pół roku wcześniej podobnym szlakiem przeleciał niejaki Robin Clementsen).
Eli podzielił wyprawę na siedem etapów i choć pędził nad wyraz żwawo, to nie zależało mu na walce z czasem, biciu rekordów i tekście pochwalnym na sportowych szpaltach w lokalnym dzienniku. Bynajmniej. Po przebyciu wysp północnych zrobił sobie nawet czterodniową przerwę, bo musiał wrócić do pracy i miał trochę obowiązków w domu.
Czemu biegł więc? – zapytają dociekliwi. Ano temu, by nagłośnić problemy finansowe B71 – jedynego klubu sportowego na wyspie Sandoy. By przypomnieć ludziom, że murawa, na której trenują piłkarze (i piłkarki i dzieci i oldboje) B71 coraz bardziej przypomina wyliniałą wykładzinę. I granie na niej jest równie przyjemne, co robienie fikołków na asfalcie.
Eli ruszył na przełaj, zachęcając napotkane osoby do wspólnej przebieżki.
Po każdym z etapów spotykał się z działaczami, samorządowcami i przyjaciółmi z mijanych miejscowości.
Ludzie z osady Sumba na południowym krańcu archipelagu przygotowali dla niego cudowne kanapki z szynką, ogórkiem, pomidorem i pomarańczą.

[foto biegnących po śniegu: Sandportal.fo. Niżej boisko B71 położone w miejscu zwanym Inni í Dal, między dwoma największymi osadami na Sandoy - Sandur i Skopun]

Z telegramu utopionego w mrocznej toni

2010-10-31T23:23:00.022+01:00

[Jákup Veyhe przemawia na Vágsbotnur w Tórshavn. Foto: Portal.fo]

Spóźniam się z tą informacją równe dwieście siedemnaście dni, więc nie czekajmy ani chwili dłużej: Føroya Banki zmienił nazwę na BankNordik. Nowe imię wymyślono w marcu. Na początku września wymieniono szyldy w placówkach w całym kraju oraz przeprawiono logo na papierach firmowych i stronie internetowej. To być może najmniej istotny akapit w historii tego blogu.

Tymczasem aktor i komik Jákup Veyhe nagrał piosenkę o haku, który stanął niedawno na rondzie w Klaksvík (o czym pisałem we wrześniu). Rzetelna liryka i bujający refren.

A zamiast dalszego zbędnego ględzenia – urywek filmu Katrin Winther, z porywającą muzyką Elin Winther, choreografią Vígdis Hentze Olsen i rzutem oka na kapeluszowatą chmurę przykrywającą najwyższe partie wyspy Nólsoy.

[Youtube.com/user/KatrinWinther]

Regina w dalekiej gościnie

2010-09-15T12:12:00.012+02:00

Napisałem mejla do Eileen, która pracuje w biurze promocji wyspy Suðuroy i utrwala Wyspy Owcze na zdjęciach.
„Szanowna Eileen, czy fotografowałaś już może prom Regina Baltica? Podobno Smyril* jest przez kilka tygodni w naprawie i pływa za niego armator z Estonii. Regina była widziana w Twoim rodzinnym Vágur.”
Niebawem nadeszła odpowiedź.
„Szanowny M., Nie robiłam jeszcze zdjęć Reginie, ale planuję. Wyjechałam na weekend, ominęła mnie wizyta promu w Vágur. Odezwę się, jak tylko coś będę miała.”
I od następnego akapitu:
„Posłuchaj, aktualnie pracuję w domu i właśnie zauważyłam, ze Regina stoi w porcie. Załączam dwie zrobione na szybko fotki.”

Kolekcja zdjęć Eileen znajduje się tutaj.

*Smyril zapewnia komunikację między stołecznym Tórshavn, a najbardziej południową owczą wyspą Suðuroy. Może przewieźć jednorazowo 975 pasażerów i dwieście aut. Na Suðuroy mieszka 5000 osób. / Regina Baltica należy do estońskiego armatora Tallink. Mieści 2000 pasażerów i 462 samochody.

I wrote a mail to Eileen, who works as a Coordinator for Tourism in Suðuroy and takes hundreds pictures of the Faroe Islands.
“Dear Eileen, have you maybe taken a photograph of the ferry Regina Baltica, which is running instead of Smyril* this month? It has been seen in your hometown, Vágur.”
The answer came quick.
“Dear M., I have not taken a picture of Regina Baltica yet, but I will :) I was in Klaksvík, while the ferry arrived in Vágur. I can send you a photo of Regina Baltica, when I have taken it, maybe later today.”
And there was one more paragraph:
“Well actually, I work at home today, and I have a view to the harbour, where Regina Baltica is lying, so I just shoot a few photos, just for you.”

Eileen’s photostream is here.

*Smyril ferry runs between Tórshavn – the capital of the Faroe Islands – and southernmost island of Suðuroy. The ferry has room for 975 persons and 200 cars. The population of Suðuroy is 5000. / Regina Baltica is a cruiseferry owned by the Estonian shipping company Tallink. It has room for 2000 persons and 462 cars.

Rondo Wielkiego Jot

2010-09-11T12:45:00.010+02:00

[foto: Listinblog.blogspot.com]

I proszę: wyjeżdżasz z podmorskiego tunelu w kierunku Klaksvík, po lewej stronie zaczyna się dorysowywać miasto, a każdy kolejny metr drogi – jakby odsłaniali przed Tobą satynową kurtynę z mgły. Starasz się przypomnieć sobie drogę do Roykstovan, gdzie być może jakiś stary rybak zechce podzielić się historią o tamtej pamiętnej zimie, gdy utknęli na Morzu Barentsa po reling w bryłach lodu i jeszcze trochę, a skończyłyby się całe zapasy spiku i skerpikjøta. Wtem: rondo! I haczyk. A później zdjęcie w internecie, opatrzone krótkim komentarzem: 19 sierpnia 2010 o godzinie 17 na rondzie Uppi á Flesjum w Klaksvík odsłonięto wielki stalowy "húkur". Instalację wykonała firma p/F Skarðhamar V/Jacob Oluf á Lakjuni og Anfinn Isaksen.

Heðin Brú in memoriam

2010-08-17T22:20:00.007+02:00

Dziś mija 109. rocznica urodzin Heðina Brú, jednego z najważniejszych i najbardziej intrygujących pisarzy z Wysp Owczych.
Do Polski dotarła jedynie jego nowela „Honor biedaka”, przełożona z języka duńskiego przez Marię Krysztofiak i Henryka Andersa, opublikowana w 1970 roku przez Wydawnictwo Poznańskie. Historia chwackiego staruszka Ketila, jego zaradnej żony i niezbyt roztropnego syna Kalva rozpoczyna się od scen polowania na wieloryby w okolicach Sørvágur i Tindhólmur: „Nazajutrz przed wszystkimi drzwiami w Sørvág leżały ogromne stosy mięsa; kręcili się przy nich mężczyźni, rozśpiewani i rozpromienieni, gorliwie je solili i wieszali. Ze wszystkich domów kopciło się od ognia pod wielkimi garami wypełnionymi mięsem. Leżący zwykle w łóżkach starcy człapali teraz przed domem, jak zawsze po wielkim połowie. Gromady nasyconych dzieci wyprawiały swawolne harce na polach. O błogosławiony waleniu!”.
Heðin Brú to literacki pseudonim Hansa Jacoba Jacobsena, urodzonego 17 sierpnia 1901 roku w osadzie Skálavík na wyspie Sandoy. Zaliczany do wielkiej trójki farerskich pisarzy XX wieku, obok Williama Heinesena i Jørgena-Frantza Jacobsena, jako jedyny z nich tworzył po farersku (pozostali dwaj – po duńsku).
W czternastym roku życia podjął pracę rybaka na statku. Później studiował między innymi weterynarię w Kopenhadze, był redaktorem kulturalnego periodyku Varðin oraz piastował kierowniczą rolę w farerskim ministerstwie rolnictwa. Oprócz pisania powieści i opowiadań, zajmował się także tłumaczeniami. Zaadaptował na język farerski dzieła Szekspira, Czechowa, Dostojewskiego, braci Grimm i Astrid Lindgren.
Zmarł 18 maja 1987 roku w Tórshavn.

Rozmowy pod chmurką

2010-07-04T15:31:00.007+02:00

Na syntetycznym mchu stadionu Gundadalur spotkali się pewnego czerwcowego popołudnia piłkarz Hjalgrím Elttør, dziennikarka Sára Jógvansdóttir i trener Allan Mørkøre.
Sára: – Hjalgrím, wygraliście 1:0, nie były to wielkie zawody, porozmawiajmy może o czymś innym.
Hjalgrím: – Odpowiedz mi więc: czy dostrzegasz, że po każdym meczu naszych rozgrywek, w Tórshavn, na Suðuroy, w Toftir, na Vágar, w Streymnes czy gdziekolwiek na Farojach – tuż po ostatnim gwizdku sędziego tabuny dzieciaków wybiegają na boisko i nie przestają się bawić aż zajdzie słońce? Piątoklasistka w baletkach gra pasówkę do swojej młodszej siostry, ta dopiero co poprawiła rajstopy, a już kopie idealnie pod nogi chłopaczka w spiczastej czapie. Obok ojciec trenuje z bobasem, mały nie trafia w piłkę. Śmiech i harmider. Myślę, że ich mecze są nie mniej ważne od naszych.
Allan (w myślach): – Masz cholerną rację, Hjalgrím.

Piękna i bestia - wersja niewidzialna

2010-06-05T17:16:00.010+02:00

Zmieszczę się w jednym prostym zdaniu, tym razem bez stosownej ilustracji: w minioną niedzielę Miss Føroyar 2010 została siedemnastoletnia Miriam Við Kvíggjá z Sumby.
Gugiel wskazuje kilka fotek, ale nie za bardzo wiadomo której wierzyć...

Zwróćmy się więc ku spadzistym krańcom Kalsoy, gdzie niejaki Eyðbjørn Jacobsen z Klaksvík utrwalił swoim aparatem oszałamiający pejzaż północnych Wysp Owczych. Osada na dnie doliny nazywa się Trøllanes i według statystyk Hagstovy z marca 2010 mieszka w niej dwadzieścia osób. Po prawej stronie zdjęcia pan w beżowym mówi, wskazując poszarpany klif: „wczoraj za kwadrans dwunasta latające bydle ogromne niczym trzy trawlery wyskoczyło z oceanu, wyżerając nam kawał lądu. Później uciekło w kierunku Jan Mayen, wywijając ogonem jak sznurem serdli.”

[foto: Eyðbjørn Jacobsen, Eydbii.com]

Dla Farera piwo, dla Polaka trash metal

2010-05-14T21:21:00.008+02:00

Chmura pyłu wulkanicznego z Islandii tuła się nad Europą jak ufajdana wata, a najbardziej plugawe i jeszcze nie przetrawione wyziewy kumulują się nigdzie indziej jak nad naszymi kochanymi Farojami. Według jednego z anglojęzycznych portali, kłopoty z powrotem do domu miał ostatnio premier Wysp Owczych, Kaj Leo Johannesen, który zabawił w Kopenhadze na 70. urodzinach duńskiej królowej Małgorzaty II. Z powodu zaczadzonego nieba musiał podróżować pociągiem i autobusem do Esbjerga, a potem przesiąść się na prom. Eskapada wydłużyła się z dwustu minut do prawie dwóch dni (przy dobrej pogodzie Norröna płynie z Danii do Tórshavn 35 godzin).

Między wierszami przemknęła w farerskich mediach informacja o powstaniu nowego browaru. Nazywa się Okkara i jest całkowicie niezależny od Föroya Bjór. Jak poinformował mnie mailowo jeden z założycieli, piwo nowej marki ma trafić do sprzedaży pod koniec czerwca. Póki co będzie do zdobycia tylko w siedmiu monopolach i kilku knajpach na archipelagu.

Gunnar Nielsen to jeden z niewielu ludzi na świecie, któremu dane było wystąpić przed publicznością liczniejszą niż populacja rodzinnego kraju. 23-latek z Tórshavn jest bramkarzem Manchesteru City; w sobotę 24 kwietnia 2010 zadebiutował w meczu angielskiej Premiership, zastępując w 75. minucie kontuzjowanego kolegę. W chwili, gdy (brodaty i potargany tego dnia) Gunnar wybiegał na zieloną murawę, z trybun obserwowało go 60.086 osób – o ponad 10 tysięcy więcej niż mieszka na Wyspach Owczych.
Sympatyczny Farer spisał się dobrze, gola nie puścił, a ponadto przeszedł do historii jako pierwszy Owczarz, który zagrał w futbol w prestiżowej ekstraklasie angielskiej. Niestety, trener Manchesteru przestraszył się, że chłopak nie udźwignie odpowiedzialności i na następny mecz kupił w trybie awaryjnym bardziej doświadczonego bramkarza z Węgier.

Na dwa koncerty do Polski przyjeżdża lada dzień farerski trash metalowy zespół Synarchy. Mocarze z Tórshavn zagrają 27 maja w Gdańsku i dzień później w Raciborzu. Wizyta jest częścią europejskiej trasy koncertowej promującej debiutancki album "Scars of gratitude".

Løgmaður sent póllendingum samhugaskriv / Premier Wysp Owczych składa kondolencje Polakom

2010-04-11T13:01:00.018+02:00

As wrote Portal.fo, Prime Minister of the Faroe Islands, Kaj Leo Johannesen, expressed the heartfelt condolences after a plane crash killed the President of Poland Lech Kaczyński, his wife Maria and 94 other Polish people, including the army chief of staff, the navy chief commander, the governor of the national bank, leading historians, the former President of Poland in Exile, Ombudsman, representative of churches, Katyń families, other associations and seven crew.

Lech Kaczyński and the many other national figures were on route to the 70th anniversary of the massacre in Katyń, where about 22 000 of Polish officers and prisoners of war were murdered by Soviet secret police in 1940.

Polish presidential TU-154 plane crashed in thick fog near Katyń forest in western Russia. The Russian emergencies ministry told Itar-Tass news agency the plane crashed at 10.56 Moscow time (7.56 GMT) as it was coming in to land.

A week of national mourning has begun in Poland. Thousands of people have turned out on the streets of Warsaw, placing candles and flowers at the presidential palace.

[foto: Sean Gallup/Getty Images]

Na Farojach po staremu

2010-03-29T22:49:00.007+02:00

[foto: Árni Absalonsen - Nordylysid.fo + Álvur Haraldsen - Portal.fo]

W nocy z piątku na sobotę z gór między Viðareiði i Hvannasund osunął się jeden z menhirów Obelixa. Na szczęście nikomu nic się nie stało.

Kilkanaście godzin później siatkarze SÍ Sørvágur przyklepali trzeci w historii tytuł mistrzów Wysp Owczych. Osada sąsiadująca z lotniskiem na Vágar dzierży ostatnio absolutną palmę pierwszeństwa w kwestii przebijania skórzanej piłki nad płócienną siecią. Tydzień wcześniej po majstra sięgnęły sørvágurskie dziewuchy.
Nie ukrywam, że drużyna SÍ jest bliska memu sercu, odkąd w listopadzie 2007 roku bez mrugnięcia okiem zgodzili się, bym odbył z nimi trening. Po prostu przyszedłem z ulicy, zapytałem czy można się dołączyć, przebrałem w szatni pantofle i trykot, a oni potraktowali mnie jak zwyczajnego kumpla z zespołu. Wspominam to ze wzruszeniem.
Wśród wielu osób, które przyczyniły się do sukcesu SÍ warto wymienić przynajmniej jedno nazwisko. Jóhan Petur á Stongum. 25-letni libero u facetów i zarazem trener dziewczyn. Poza tym waleczny lewoskrzydłowy piłkarskiej ekipy 07 Vestur i sympatyczny, poczciwy gość.

Farersko-polskich kontaktów kulturalnych ciąg dalszy. Z wizytą w Szczecinie przebywał chór z Eysturoy "Kórið hja Jóhan". Chórzyści koncertowali m.in. w gmachu szczecińskiego Muzeum Narodowego. Obszerniejszą relację znaleźć można na stronie wydawcy magazynu "Zew Północy".

Ani słowa o tunelu z Tórshavn do Runavík

2010-03-01T21:46:00.011+01:00

Na Farojach zima. Członkowie klubu sportowego Fleyr zorganizowali ostatnio mecz siatkówki na śniegu, kontynuując nieoficjalne starania o przyjęcie snowvolleya w poczet zimowych dyscyplin olimpijskich.

Przez kilka dni w zatoce koło osady Árnafjørður na Borðoy pomieszkiwał 40-letni mors. Jego obecne losy są nieznane. Wiadomo jedynie, że nie oglądał meczu siatkówki, bo Fleyrowcy rzucali się w puch nieopodal szkoły pedagogicznej w Tórshavn, trzy godziny kutrem od Árnafjørður.

W niedalekiej przyszłości ukaże się film dokumentalny "Aldur", portretujący życie ponad 80-letniej Marii z Vestmanny. Po plakacie wnioskować można, że uwypuklony zostanie wątek jej całorocznych kąpieli w oceanie. Maria jest bliską rodziną (ciotką?) E., u której zostawiłem po ostatniej wizycie na Owcach hulajnogę (tak, już wspominałem o tej hulajnodze, obiecuję, że to ostatni raz). Dokument reżyseruje młody farerski artysta, Heiðrik á Heygum (jeśli dobrze zrozumiałem - wnuk Marii).
Zwiastun filmu dostępny jest tutaj.

Stopy, futbol i szczury

2010-02-12T13:24:00.005+01:00

Eivør Pálsdóttir kończy nagrywać siódmy solowy album, na który zaprosiła m.in. chór dziecięcy z rodzinnej Gøty. Autorka „Mercy of darkness” pojawiła się ostatnio w duńskiej telewizji, gdzie dośpiewała rockowemu zespołowi Nephew kilka fraz do utworu „Police bells and church sirens”. Szkoda, że operatorzy kamer nie pokusili się o zbliżenie jej bosych stóp.

18-letni piłkarz Jóan Símun Edmundsson z B68 Toftir podpisał półroczny kontrakt z angielskim Newcastle. Jóan Símun jest gościem, którego bramka upokorzyła w czerwcu zeszłego roku Rosję (młodzieżowa reprezentacja Wysp Owczych wygrała na Gundadalur z krajanami Dostojewskiego i Kałasznikowa 1:0).

Rowieśniczka toftirzanina, Mona Breckmann, stała się pierwszą w historii ludzkości Farerką zatrudnioną przez zawodowy klub piłkarski. Skaliste pejzaże Argir zamieniła na bujne ogrody i klasycystyczne kamieniczki Karlsruhe.

Jak alarmuje ornitolog i botanik Jens-Kjeld Jensen, na Nólsoy pojawiły się szczury. W wizytę nieproszonych gości jest zamieszany któryś z zagranicznych statków. Wyspa słynie z największej na świecie kolonii nawałników burzowych, a według starego przysłowia „gdzie nawałnik gniazdo wije, przepędzajcie szczury kijem”. Batalię mieszkańców Nólsoy ze szczurzyskami można śledzić w anglojęzycznej sekcji witryny Jensa-Kjelda.

PS. Zdjęcie do notki ma się nijak do treści. Przedstawia jedyną drogę na Kalsoy i wiąże się z wciąż nieopowiedzianą historią tunelu-widmo.

Tylko kogo to obchodzi? :)

Pan Metek puściłby "The Fascination"

2010-01-18T21:55:00.010+01:00

Zauroczyłem się do imentu. Niewiasta jest zniewalająca, bez różnicy którą ze stu masek przywdziewa.

Nazywa się Elsa Maria Olsen. Występowała w programie komediowym „E elski Førjar” („Kocham Wyspy Owcze”). O jej rolach trzeba niestety pisać w czasie przeszłym, bo nakręcono jedynie sześć trzydziestominutowych odcinków. Wszystkie znaleźć można w archiwach www.kringvarp.fo lub poszatkowane na youtube. Więcej nie będzie.

Uwielbiam jak chrypi. Jak żongluje piłką w skeczu z Sofusem na boisku AB Argir, a później gromi wzrokiem wrzeszczącego natręta. Kiedy unosi brew jako bułgarska pracownica przetwórni ryb albo bumeluje na parkowej polance przy pomniku Tariry, odziana w leginsy i białe skarpety do laczków na obcasie.

W tej ostatniej kreacji ma na imię Simona. Towarzyszy jej menelik-dowcipas z dziurą w kroku, łojący jedno Föroya Bjór za drugim (jego bluzy w stylu „Toronto Ice Hockey” to jawny hołd dla Sławomira Szczęśniaka w „Za chwilę dalszy ciąg programu”). Menelika gra Sjúrður Skaale – w opinii wielu Farerów jeden z najbardziej inteligentnych i błyskotliwych facetów na archipelagu. Parlamentarzysta, eseista, pedagog.

„E elski Førjar” doczekało się trzech przedstawień na deskach teatru w Domu Nordyckim. Część rzeczy jest zarejestrowana. Na przykład Simona żegnająca swoją świnkę morską. Słucham tego codziennie po kilka razy: James Olsen puka w bębny, nie-Sjúrður z narastającym zdziwieniem obserwuje wzruszenie koleżanki, a ta kończy swój porywający występ i ucieka po schodach zbudowanych z plastikowych pojemników.

W takich pojemnikach przywożono mi ryby, gdy pracowałem na stanowisku rezerwowego filetowca. Właśnie minął rok od przetwórnianego debiutu.

[Źródło i tłumaczenie: RosinuSkurin]

Gdy zacni piechurzy, droga się nie dłuży

2009-12-31T01:12:00.008+01:00

[foto: Ólavur Frederiksen – www.faroephoto.com]

Umówili się, że za metę robić będzie południowa ściana browaru w Klaksvík, po lewo od piramidy drewnianych palet. Na finiszu należało wytracić prędkość, wydobyć z trzewi radosny ryk i po prostu klepnąć w barierkę. Później uściski, foty na tle rdzewiejącego szyldu z oranżadą Jolly i reszta honorów.

Było ich czterech. Kristian, Tórður, Fróði i Rani. Kumple z Tórshavn, być może studenci tutejszego kolegium ekonomicznego lub szkoły nauczycielskiej. Pamiętnej soboty 28 listopada 2009 roku postanowili odpuścić potańcówkę w Rex, machnąć ręką na wieczorny koktajl w Hvonn i z niekłamanym żalem odmówić koleżance, która wyprawiała przyjęcie urodzinowe na opłotkach Argir. Prezent (najnowszą płytę Páll Finnur Páll) wręczyli jej dwa dni później.

Po wszystkim pokazano ich w wiadomościach sportowych „3-2”: ubrani w odblaskowe uniformy (Rani na żółto, reszta – pomarańcz), stoją w wąskiej uliczce w centrum Havnu (z tyłu widać dobrze stoczniowego żurawia), ktoś żywiołowo klaszcze zza kamery, jest godzina 19, osoby z najbliższej rodziny (m.in. urocza siostra Tórðura – Sjanna) rozpoczynają odliczanie: 5! 4! 3! 2!
Tórður popełnia minimalny falstart, ale poszli! Spacerują ramię w ramię, nikt nie forsuje tempa.

Jakieś piętnaście minut potem ich postacie odbijają się w witrynie jubilera niedaleko Café Natúr.
Drepczą wschodnią pierzeją miasta, w tle majaki świateł pobliskiej Nólsoy.
Za kwadrans druga w nocy reporter farerskiej telewizji dogania Kristiana, Tórðura, Fróðiego i Raniego gdzieś w okolicach Kollafjørður.
– Jak się macie?
– Mamy się nad wyraz dobrze!

Krok za krokiem. Hósvík, Streymnes, most nad Sundini, pod górę do tunelu, Skálafjørður, na rondzie koło Skipanes znów w lewo i stromizna, ku Gøcie, zaczyna świtać, zatoka, kościół, stadion, stacja benzynowa, za nią w prawo, tunel, port w Leirvík, jeszcze jeden tunel, tym razem sześciokilometrowy, pod Atlantykiem (z sufitu zwisają rzeźby Tróndura Paturssona). Na rogatkach Klaksvík pada śnieg. Już tylko kawałek w głąb miasta, Injector Arena, kościół Christianskirkjan i – widać cel. Jest drewniana barierka przytroczona do ściany browaru. Przy autach czekają znajomi. Zza winkla - trójka gapiów. Dochodzi godzina 13, Klaksvík jeszcze śpi.

Dom w Tórshavn, spod którego wyruszyli Kristian, Tórður, Fróði i Rani, dzieli od budynku Föroya Bjór 81 kilometrów. Chłopaki pokonali ten dystans pieszo w 17 godzin i 40 minut.

W Tórshavn powieszono Polaka

2009-11-28T00:25:00.012+01:00

[foto: archiwum Fianna Paula + Jens Kristian Vang]

Historię polsko-farerskich kontaktów w dziedzinie kultury i sztuki dałoby radę spisać na kartce wielkości przedartego na pół biletu PKP. Na gorąco kojarzą mi się tylko znaczki pocztowe zaprojektowane dla Postverk Føroya przez Czesława Słanię, ilustracje Józefa Wilkonia do bajki Aleksandura Kristiansena, wizyta Rakel Helmsdal na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie gdzieś pod koniec lat 90., proza Heinesena, Brú i J.F. Jacobsena przetłumaczona na polski oraz „Quo Vadis” Sienkiewicza po farersku.

Od wtorku jest jeszcze coś. W Domu Nordyckim w Tórshavn zainaugurowano wystawę zdjęć suwalczanina Fianna Paula, który wespół z Anną Leoniak sportretował ponad 600 islandzkich przedszkolaków. Projekt „Dialog” zdobył w ojczyźnie Björk spory rozgłos – pisały o nim najbardziej poczytne islandzkie gazety, był prezentowany na największym festiwalu sztuki. Foty wyniesiono też na główny deptak Reykjavíku jako ekspozycję plenerową. Polskim artystom towarzyszył z kamerą ich kumpel, Cezary Iber. Efektem wspólnych działań jest film dokumentalny „Dialog”.

Po prawdzie ma to niewielki związek z Wyspami Owczymi, ale Polak na ścianach havneńskiego Domu Nordyckiego to dość niecodzienna sprawa, więc cieszmy się i radujmy, wywijajmy fikoły i krzyczmy w euforii, a jeśli ktoś ma ochotę, to może nawet wyjść na balkon i wyrąbać okolicznościową petardę.

Fiann Paul w farerskich wiadomościach Dagur & Vika

Wirtualna miłość

2009-10-25T14:16:00.015+01:00

Nadejdzie taki moment, że wszelkie podróżowanie przestanie mieć sens, bo cały świat utrwalą na youtube, flickrze albo jakimś zwiedzaj-online-w-3D.com. Człowiek będzie siadał przy laptopie, zakładał kask z czujnikami i po wciśnięciu entera zostanie przeniesiony – w zależności od zachcianki – do Luwru, na Saharę, Grenlandię, tasmański trawnik z wombatami lub gdziekolwiek indziej. W wersji deluxe, nie ruszając się z domu, poczuje przesypujący się pod stopami piasek, poliże ścianę igloo, uściśnie dłoń Aborygena albo dostanie mandat za obmacywanie muzealnych eksponatów.

Od kilkunastu tygodni farerska grupa producencka Kovboy Film puszcza do sieci stylowe pocztówki z Wysp Owczych: imponujące ujęcia z lotu ptaka, scenki z codziennego życia, sielskie pejzaże i obrazki z podprogowym przekazem „odwiedź nas i zostaw tu trochę grosza”.

Oglądam je i tracę humor, bo podają mi prawie cały kraj na tacy. Może trochę przeidealizowany, ale wciąż wystarczająco realistyczny.
Po cholerę wspinać się na najwyższy szczyt, skoro byli tam z kamerami Kovboye? Na grom bulić za wizytę w ptasich klifach, skoro można je obejrzeć i usłyszeć na ekranie? Sfilmowali nawet wiatr...

Jeśli ktoś chce się pokatować – zapraszam.

1. Wyspy Owcze
2. Folkowy festiwal na Mykines
3. Górski spacer z przerwą na wieloryba
4. Leirvik, foka i zachód słońca
5. Ptasie klify w Vestmannie
6. Kolorowe domy w Tórshavn
7. Komunikacja helikopterowa
8. Portowa dzielnica Tórshavn
9. Głuptaki i maskonury na Mykines
10. Linie lotnicze Atlantic Airways
11. Awangardowa potańcówa
12. Bieganie na Owcach
13. Baza radarowa NATO
14. Na ryby
15. Rejs żaglowcem Norðlýsið
16. Zielona energia
17. Starodawne samochody
18. Morska zielenina
19. Zjazd na linie
20. Hotel Føroyar
21. Dom Nordycki
22. Dorszowe królestwo
23. Motory i tunele
24. Centrum handlowe SMS
25. Knajpa sushi
26. Farerski przemysł
27. Gjógv z niespodzianką
28. Aparat w dłoń

Orka & Yann Tiersen zagrają w Polsce

2009-09-15T03:30:00.015+02:00

[foto: myspace.com/orkaonline]

Na dwa koncerty w Polsce przyjeżdżają już niebawem eksperymentaliści z Innan Glyvur na Wyspach Owczych – zespół Orka. 24 września zagrają w warszawskiej Progresji, dzień później w poznańskim Eskulapie.

Z chłopakami muzykującymi na beczkach olejowych, spryskiwaczach i szlifierkach wystąpi francuski multiinstrumentalista Yann Tiersen. Mało prawdopodobny jest natomiast udział krowy, która ryknęła zza ściany w jednym z utworów na debiutanckim albumie Orki, "Livandi oyða" (materiał nagrywano na farmie).

To bodaj trzeci przypadek, kiedy muzycy z Wysp Owczych odwiedzają Polskę. Wcześniej gościł w naszym kraju folkmetalowy zespół Týr i gitarzysta Stanley Samuelsen z grupą Acoustica Trio.

Orce i Yannowi towarzyszyć będą Tymon Tymański & The Transistors. W obliczu tego jak powstawała płyta Farerów, klasyczne wersy z "Wesela", o oliwieniu starych sworzni, zabawie mutrami i spędzaniu dnia i nocy za tokarką, stają się aktualne jak nigdy wcześniej.

Nota prasowa o koncercie.

Szczęśliwa twierdza Toftir

2009-09-10T02:53:00.003+02:00

[foto: Álvur Haraldsen - Sosialurin, portal.fo]

Wyspy Owcze pokonały 2:1 Litwę w meczu eliminacyjnym do przyszłorocznego Mundialu, rozegranym na stadionie Svangaskarð w Toftir. Bramki dla zwycięzców strzelili Súni Olsen z Víkingura i Arnbjørn Hansen z EB/Streymur.

Bycza sprawa, biorąc pod uwagę niezłą klasę rywala i fakt, że na zwycięstwo w grze o punkty Farerzy musieli czekać aż osiem lat (ostatnio wygrali w roku 2001 z Luksemburgiem).

Brawo piłkarze, brawo Brian Kerr!

Wędrująca chata

2009-08-19T17:58:00.004+02:00

[foto: Dávur Winther]

W Klaksvík stary dom wgramolił się na naczepę ciężarówki i przejechał dzielnie na drugi koniec miasta.
– Nie zauważyłem go, musiał wskoczyć kiedy przepuszczałem staruszkę na pasach – skomentował dla farerskiej telewizji kierowca tira.

Subtelny szum znad Wysp Śpiewających

2009-07-16T10:13:00.006+02:00

[foto: Ólavur Frederiksen – www.faroephoto.com]

Dziś w Kirkjubøur startuje Við Múrin – pierwszy z trzech tegorocznych festiwali muzyki rozrywkowej na Wyspach Owczych. Za tydzień piąta edycja G! Festivalu w Syðrugøcie, a na początku sierpnia kolejny jubel – Summar Festivalur w Klaksvík. Bez wielkich gwiazd i zadęcia, za to z plejadą lokalnych artystów i gawiedzią chętną do beztroskiej zabawy.
Jeśli ktoś zechce zakpić z farerskich imprez, to napomknę tylko, że na minione odsłony G! Festivalu bilety rozchodziły się jak ciepłe kajzery i w koncertowym maratonie uczestniczyło każdorazowo sześć tysięcy widzów. Co ósmy mieszkaniec archipelagu!
W tym roku organizatorzy G! przygotowali dla publiki m.in. fińskie łaźnie i popisy połykaczy ogni z Czech, a na Við Múrin (po naszemu – Przy Murze) oprócz występów śpiewaków zobaczyć będzie można także kultowych komików z Pipar og Salt.
The Dreams, Hanus G. Johansen, Páll Finnur Páll, Týr, Martin Joensen, ORKA, Boys in a Band, Stanley Samuelsen, Frændur, 200, Teitur, Linda Andrews, Moby the Pink Pilot, Lena Anderssen, The Ghost, Guðrið Hansdóttir, SIC, Dánjal á Neystabø, Birita Poulsen, Bet You Are William, Annika Hoydal, Hans Jacob Kollslíð & Kári Sverrison, Petur Pólson, Frau, Ran Domo, Djór, Lady Fire, Knút, Faroe 5, Høgni Lisberg, Anna Nygaard, Oniontree, Crawling Blue, Hallur Joensen i kilkoro innych – w trakcie trzech festiwalowych tygodni zaprezentuje się spora część farerskiej nuty.
I tylko popowi emeryci z Ace of Base i transowy tłuk DJ Tiesto pasują do tego towarzystwa jak pięść do nosa…

Oficjalne strony imprez:
Við Múrin
G! Festival
Summar Festivalur

Olimpiada obfitości

2009-07-05T03:02:00.001+02:00

[foto: Álvur Haraldsen - Sosialurin, portal.fo]

34 złote, 23 srebrne i 24 brązowe medale – oto dorobek farerskich sportowców w zakończonych w sobotę Igrzyskach Wysp na Alandach. Nie znalazłem w polskich mediach absolutnie żadnej wzmianki na temat tej imprezy, dlatego wbijam na bloga aż trzy posty à propos, z pełną świadomością, że i tak nikt tego nie przeczyta*.
Na zakończenie imprezy po złoto sięgnęły farerskie siatkarki, pokonując w finale panie z Saremy 3:2. Jeszcze w fazie grupowej, w meczu z Gotlandią, żeńska drużyna Wysp Owczych dokonała rzadko spotykanego wyczynu, wygrywając drugiego seta 25:2. Gotlandkom udało się zdobyć pierwszy punkt przy stanie 0:18.
Z kronikarskiego obowiązku, dla pamięci: Na kwotę 81 farerskich laurów złożyły się czterdzieści trzy medale w pływaniu, po jedenaście – w łucznictwie i gimnastyce, dziewięć w judo, pięć w badmintonie i po jednym – w siatkówce i lekkiej atletyce. Absolutnym tytanem okazał się pływak Pál Joensen, który zdobył aż szesnaście krążków, z czego połowę złotych. Lista wszystkich medalistów ujawni się po kliknięciu.
Mieszkańcy Wysp Owczych mają więc kolejny pretekst do świętowania. W najbliższym tygodniu czeka ich niejeden bal, jak kraj długi i szeroki.
Kolejne igrzyska NatWest Island Games odbędą się w 2011 roku na wyspie Wight.

* a jeśli przeczyta, to puknie się w czoło i zamamrocze niepochlebnie na cześć autora, bo na cholerę dłubać w błahostkach i podniecać się jakimiś nieistotnymi zawodami z marginesu sportu. A gówno! – odpowie autor. – Szum informacyjny puchnie i mogę pisać nawet o tym, że od kwadransa nie przejechał żaden samochód drogą z Funningur do Gjógv, a różowa owca Pætura z Oyrabakki nauczyła się smażyć omleta.

Już prawie dwa tuziny medalionów!

2009-06-30T01:43:00.000+02:00

[foto: Álvur Haraldsen - Sosialurin, portal.fo]

Po pierwszych dwóch dniach Igrzysk Wysp na Alandach w klasyfikacji medalowej prowadzą nasze kochane Wyspy Owcze. Farerscy sportowcy stawali na podium już 23 razy, w tym siedmiokrotnie na pudle z cyfrą jeden.

Medale z najcenniejszego kruszcu zdobyła drużyna badmintonistów (3:1 w finale z Grenlandią), sztafeta pływaków 4 x 50 m stylem zmiennym, sztafeta pływaczek 4 x 50 m stylem dowolnym, judocy Jógvan Páll Kristiansen (kategoria do 73 kg) i Búgvi Poulsen (do 81 kg) oraz tytani basenu - Katarina S. Lamhauge na 50 m stylem klasycznym i Pál Joensen na 1500 m stylem dowolnym. Ten ostatni jest absolutnym liderem ekipy Farojów, ponieważ ma na koncie także srebro na 200 m stylem zmiennym i brązowe medale na 100 m klasykiem i 200 m motylkiem.

Olimpiada potrwa do soboty.

Zagadaj do Farera

2009-06-23T22:22:00.000+02:00

Wszyscy, którzy pragną pokonwersować z przygodnie napotkanym facetem z Æðuvík lub sprawić komplement dziewczynie z Fámjin w ich rodzimym narzeczu, powinni zaopatrzyć się w książki Hjalmara P. Petersena i Jonathana Adamsa Faroese: A Language Course for Beginners - Textbook. With CD (Stiðin, 2009) oraz Faroese: A Language Course for Beginners – Grammar (Stiðin, 2009). Język farerski na wyciągnięcie ręki – wyszperaj, zamów, przyswajaj. Któż nie chciałby dostać przesyłki pocztowej z Wysp Owczych?!

Jak donoszą farerskie media, w osadzie Saltangará otworzono nową knajpkę. Lokal nazywa się Café Péche, a właścicielowi na imię Per („Zwracajcie się do mnie per Per”). Obierajcie azymut na Heiðavegi 44. Dla pierwszej osoby, która wrzuci fotkę aktualnego menu funduję nagrodę-niespodziankę!

W sobotę 27 czerwca na Wyspach Alandzkich rusza trzynasta edycja Igrzysk Wysp. Sportowcy farerscy będą walczyć o medale m.in. z reprezentantami Rodos, Kajmanów, Gibraltaru, Grenlandii i feudalnej monarchii Sark (więcej na http://www.islandgames.net/). Na środku bloku w kobiecej drużynie siatkarskiej Wysp Owczych zagra H., która pożyczyła mi i Maćkowi klucze do letniej chatki w Víkar. Koyr á Føroyar!

Zmarł Janus Kamban

2009-05-04T01:24:00.000+02:00

[foto: portal.fo + Erik Christensen, Porkeri]

W sobotę, 2 maja 2009 roku, zmarł Janus Kamban, wybitny farerski rzeżbiarz, malarz i grafik. Był ostatnim żyjącym przedstawicielem pierwszego pokolenia profesjonalnych artystów na Wyspach Owczych. 10 września skończyłby 96 lat.
Kamban urodził się i dorastał w Tórshavn, jako najstarszy z siedmiorga rodzeństwa. Ważnym momentem jego młodości było poznanie duńsko-farerskiego malarza Gudmunda Hentze, który w 1930 roku przybył na archipelag wykonać na zlecenie rządu farerskiego obraz-prezent dla Islandczyków, świętujących tysiąclecie istnienia parlamentu. Hentze, zauroczony talentem młodego Janusa, zaproponował mu wyjazd do Danii. Havneńczyk nie wahał się długo – w dniu 17. urodzin spakował skromny tobołek, pożegnał liczną familię i wsiadł do łodzi płynącej na kontynent. Po dwóch latach studiów malarskich i terminowania u Hentzego zainteresował się rzeźbą, co zaowocowało przenosinami na odpowiedni wydział Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Kopenhadze. Cztery lata pasjonującej praktyki pod okiem charyzmatycznego i nieco ekscentrycznego profesora Utzona-Franka zaowocowały pierwszą autorską wystawą w Pałacu Charlottenborg.
Kamban był współzałożycielem emigracyjnego Stowarzyszenia Artystów Farerskich – organizacji utworzonej w 1941 roku w Kopenhadze z inicjatywy grupy wyspiarzy, którzy z powodu wojny nie mogli powrócić do ojczyzny.
W 1970 roku został mianowany pierwszym dyrektorem nowowybudowanej Narodowej Galerii Sztuki w Tórshavn. Pełnił tę funkcję przez osiem lat.
Jest twórcą wielu publicznych monumentów, płaskorzeźb, popiersi, grafik artystycznych, szkiców i rzeźb, z bodaj najbardziej charakterystyczną „Maður og kvinna”, stojącą w centrum stolicy Wysp Owczych, między biblioteką miejską a budynkiem parlamentu.
Tajemniczą kwestią jest obecność profilu Janusa Kambana na facebooku. Gdy zapytaliśmy zarządcę galerii w Sandur, czy to możliwe, by prawie stuletni mężczyzna uczestniczył w portalu społecznościowym, nasz rozmówca odparł, że z temperamentem i pasją Janusa nie jest to wcale takie nieprawdopodobne. Z kolei pewna pisarka stwierdziła, że to na pewno pomyłka, co jest o tyle dziwne, że ma Kambana wśród 782 znajomych…

Więcej o artyście tutaj.

Wiosną trudniej o nostalgię?

2009-04-17T01:35:00.000+02:00

Vestmanna jest już tylko wspomnieniem, ale w piwniczce u E. leży moja hulajnoga, po którą kiedyś miło byłoby wrócić. W kantynie fabryki została po nas książka, w bibliotecznej bazie numer karty, w banku resztki oszczędności, a na maszynie filetującej dyskretnie wydłubane nożem pozdrowienia. I tyle, koniec, nic więcej. Łzawy melodramat.

Po każdych mistrzostwach sportowych na Farojach - czy grają dzieci, młodzież czy seniorzy, w futbol, sito czy cokolwiek - wręczający medale Bardzo Ważny Oficjel intonuje na cześć zwycięzców gromkie "Hura, hura, hura!". Kilka dni temu, pierwszy raz w historii, okrzyk dedykowany był piłkarzom ręcznym H71 Hoyvík, którzy w dwóch finałowych potyczkach rozprawili się z "naszym", żółto-niebieskim VÍF - 21-krotnym mistrzem Wysp Owczych.

Przetwórniana rapsodia

2009-04-01T21:10:00.000+02:00

W vestmańskiej przetwórni każdy dzień wygląda bliźniaczo. O godzinie 8:01 M. lub ktoś inny naciska guzik i za pomocą pochylni kieruje część ryb z wielkiego zielonego pudła do stalowej kuwety. O 8:02 twarz M. lub kogoś innego jest już delikatnie zroszona lepką mazią z rybimi faflukami.
Siedem minut później J. postanawia zjeść pierwszą landrynkę. Ponieważ nie ma czasu na zdejmowanie rękawic, które ułatwiają mu przerzucanie ryb, postanawia pominąć ten element. Cukierek smakuje oceanem, część planktonu osadza się na brodzie, nosie i w kącikach ust niezrażonego J.
Tuż przed pierwszą przerwą H. mówi do S. "Ładnie dziś wyglądasz". Dziewczyna jest wdzięczna. "Dziękuję. Masz łuskę na policzku".
Każdego dnia nad piękną E. roztacza się oszałamiający zapach proszku do prania. Walka z wonią rybiego farszu i wilgoci trwa - aromat proszku E. to broń zabójcza.

Lekcja języka farerskiego dla początkujących (pierwszy wyraz po farersku, po myślniku - polski odpowiednik): lampa - lampa; sofa - sofa; ballón - balon; kommoda - komoda; krani - kran; traktorur - traktor; tamburin - tamburyn; krabbi - krab, nøs - nos; balett - balet, betong - beton; salong - salon; stivlar - kalosze.

W Twojej piwnicy też jest kraniec świata

2009-03-29T20:49:00.000+02:00

Jeden z sześciuset dwudziestu dwóch krańców świata w okolicach Wysp Owczych znajduje się na przylądku Akraberg. Powiedzieć, że na Akraberg pierońsko zawiewa to oczywistość, fraza równie odważna jak te w stylu "latem w Dubrowniku możesz opalić nos".
Na akraberskich peryferiach zadomowiła się wesoła banda: latarnia morska, szopa i dom latarnika, zagracony bunkier oraz dwa kilkudziesięciometrowe szkieletory nadawcze. Familia Wygwizdowskich.

Maszynista życia

2009-03-25T16:29:00.000+01:00

Zawirowała w oku łza, a wspomnienie dzieciństwa buchnęło jak dym z saletry: na vestmańskim mini-boju kilku chłopaków rozpisało sobie przy niedzieli mistrzostwa futboła, tak jak drzewiej my na naszym kamienistym osiedlowym estadio. U nas wybierało się ekipy egzotyczne - Southampton, Wigry Suwałki, HJK Helsinki, Bohemians Praga. Nasi farerscy kontynuatorzy tradycji poszli po nieco mniejszej linii oporu, grając jako Manchester United, Arsenal i Liverpool. Mieli zeszyt i długopis, by wszystko skrzętnie notować, na podorędziu znalazł się także gwizdek, stoper i trzy zapasowe piłki. Rzetelny futbol, ciepy z prawego michała, zatykająca skleja na cyc, odchyl się i mocno, wolisz być hotdogiem czy kulketem? Przed laty graliśmy 365 dni w roku... Potem przychodził Pyza albo Kosi i wysyłali wszystkich do piłkarskiego żłobka. Drewbud do momentu wyprowadzki był najefektowniej rzucającym się golkiperem na zachód od Dniepru, a przyjacielskie wślizgi Grzesia dwiema wyprostowanymi nogami na splot ceniliśmy sobie drożej niźli złoto. Prężnie działały sekcje tenisa o ścianę, basketbołu, wspinaczki drzewnej, skoków na starych bmx'ach, tramwajarza, chowańca i słynnej na całą Polskę zabawy w autobusy. W piątkowy wieczór po zakończeniu roku szkolnego zawsze lało, a harcerze pakowali ekwipunek na Stara. Piliśmy zimnego ptysia, mieliśmy więcej frajdy niż namiot Fosy dziur.

W kwestii teraźniejszości - jechałem koleją na Wyspach Owczych. Ciekawa sprawa, biorąc pod uwagę, że w tym kraju nie ma pociągów. Jest za to wąskotorówka w kameralnej kopalence węgla w okolicach Hvalby. Na całość taboru składa się kilka wagoników, torowisko ma nie więcej niż 400 metrów długości. W roli lokomotywy wystąpiłem ja, pękaty wagon był akurat pusty, więc jazda po krzywych szynach poszła jak z płatka.

W górach między Sumbą a Loprą stał się cud. Maćkowi wywiało z rąk pustą paczkę po Haribo, a że wietrzysko było przepotworne, w kilka sekund straciliśmy naszą zgubę z pola widzenia. Potem wspięliśmy się na strome zbocze zrobić kilka poglądowych fot, zachłysnąć się bryzą i położyć na wichurze jak Klimek Murańka, gdy oto po dobrych pięciu minutach... papier po żelkach przyfrunął do nas z powrotem. Marvel rzucił się po niego jak rasowy libero, nie zważając na gęsto usiane owcze bobki i pewnie schwycił łup w rozcapierzone sęki. Tak dopełniło się misterium.

Pustelnicy mają mokre ciżmy

2009-03-15T21:28:00.000+01:00

Ahoj! Dzieje się sporo, brakuje jeno czasu, by wszystko spisać. W kolejce po zakupy porozmawiałem z Tróndurem Paturssonem, przy szatni w bibliotece narodowej nawiązałem nić porozumienia z pisarzem Steinbjørnem B. Jacobsenem, Maciek spełnił jedno z marzeń życia, skąpałem się (buty, skarpetki, spodnie, gacie, plecak) w górskim strumieniu na północnych pustelniach Vágar, potem musieliśmy jeszcze dwukrotnie przeprawiać się boso przez drastycznie lodowatą wodę, w końcu za trzecim razem, już po zmroku, uznaliśmy, że pal licho zdejmowanie butów - i tak były do cna przemoczone przez stąpanie po moczarach. Przygodnie spotkana w autobusie dziewczyna zaoferowała nam nocleg w pustostojącej, letniej chatce na najbardziej wysuniętej na południe wyspie Suðuroy. Spędzimy tam cały następny weekend.

Jest kilka powodów dla których darzę Wyspy Owcze ogromnym sentymentem. Jednym z nich jest to, że farerskie realia wdzięcznie zaspokajają potrzebę samotności, jeśli ktoś jej sobie w danym momencie życzy. Któregoś razu łaziłem po opłotkach Havnu, lało jak upiór, ludzie tradycyjnie pochowani w autach, światła w domach pogaszone, okazało się, że prawie całe Hoyvík skupiło się w hali sportowej obejrzeć batalię zawsze groźnych szczypiornistów H71 z przeambitną ekipą KÍF. Obejrzałem końcówkę, postałem ramię w ramię z Allanem Mørkøre i ruszyłem w stronę centrum Tórshavn. Szedłem skalistymi przedmieściami, żwirową dróżynką, deszcz tłukł, potok szemrał jak najęty, a ja czułem się przejmująco samotny. I żeby było dziwniej - nie był to stan przykry.

Proste plecy, miękka kiść

2009-03-05T01:22:00.000+01:00

Nieodgadnione są losy tułacza, który decyduje się podróżować po Wyspach Owczych autostopem. Na opłotkach Klaksvík, przy najbardziej uczęszczanym szlaku komunikacyjnym archipelagu, zdarzyło mi się machać ponad pół godziny, innym razem - w dwójnasób z Maćkiem - odstaliśmy ponad godzinę w deszczu przy podobnie ruchliwej arterii lotnisko - stolica. Z kolei gdy zależało nam na czasie w walce o prom na Sandoy, do złapania okazji wystarczył jeden niemrawy ruch łokciem.
Na gest zareagował sędziwy mężczyzna w rozklekotanym białym kombi, toczącym się w kierunku Gamlarætt z prędkością 20 km/h. Drzwi z prawej strony zaryglowano olbrzymią wędką, w miejscu tylnej szyby łopotała folia, a gdy wpakowaliśmy się do wozu, okazało się że szyba jednak jest, ale w postaci pokruszonego szkła na całej długości siedzenia, w związku z czym musieliśmy przycupnąć ostrożnie kantem w opcji fakir. Jegomość jechał nad ocean wypróbować nowy haczyk. Był rozmowny, pogodny i upiornie oszpecony przez jakąś straszną chorobę. Później, już z okna promu, patrzyliśmy jak cieszy się z niedzielnego słońca i skacze dziarsko po nabrzeżu w poszukiwaniu najlepszego miejsca na zarzucenie wędziska.
Galeria postaci, które życzliwie zdecydowały się zabrać mnie z pobocza jest spora i choć prawdopodobnie nigdy nie przeczytają tych słów i pewnie nigdy się już z większością nie spotkam, to chciałbym im uprzejmie podziękować i zapisać w pamięci, choćby w postaci tego lichego posta. Notkę dedykuję młodemu organiście z Lambi, nauczycielowi z Vestmanny, młodej biznesmence z Klaksvík jadącej na kolację do restauracji w Kambsdalur, mężczyźnie z naszej fabryki, który dostrzegł mnie na nieoświetlonym odcinku drogi, miłej pani z Eysturoy, która w pewien wietrzny niedzielny wieczór wyprawiła się z córką do szpitala w Tórshavn, panu z Kunoy, dla którego nie było istotne że - przemoknięty do cna - moczę mu fotel, pieknej siatkarce SÍ i - kiedy indziej - jej koledze z klubu, starutkiej kobiecinie z Sandoy, której auto mogłoby śmiało powalczyć o tytuł "najbardziej zakopcone fajami wnętrze roku". Dziękuję i pozdrawiam budowlańca w dostawczym przed tunelem do Gásadalur, panią ze Skopun - wnuczkę właściciela najstarszego betonowego domu na Farojach, a także dyrektora biura podróży z Havn, młodego melomana ze Skáli, matkę i córkę na odcinku Kollafjorður - Leynar, parę narzeczeńską za zakrętem w Stykkið, emeryta z kilku notek wstecz, nieśmiałego dżentelmena za brawurowy manewr hamowania w tłoku nieopodal ronda w Skipanes oraz wszystkich, których w tej chwili nie pomnę, a byli dla mnie tego czy owego dnia bezinteresownie serdeczni. Stokrotne dzięki!

Obiad był smaczny a pożywny

2009-02-26T16:01:00.000+01:00

Zaaplikowałem sobie dziś spacer po okolicach Vestmanny, zrobiłem kilka fot (efekt powyżej) i szykuję się do pracy. Zapowiada się luźniejszy dzień, bo o 18 będzie przemawiał szef przetwórni. Klasyczne zebranie szeregowców trudu robotniczego - kawa, ciasto, ploty. Biegnę zgolić wąsy. Tysiąc machnięć.

Leygardagur, 2:16

2009-02-21T02:12:00.000+01:00

Palec pod budkę kto zna słowo, które zawiera w sobie trzy kolejne takie same litery? Zgłaszam farerskie "vatttepi", określające wełniany pled. J. mówi, że są jeszcze co najmniej trzy tego typu dziwadła. Co na to Finowie?

W najposępniejszym zakamarku przetwórni stoją dwa stoliska i kilka szarosmutnych kontenerów, tworzące wespół wątpliwej urody segregownię wyłowionego narybku. Lubię tam czasem wstąpić i przy melodii skrzypiącego za oknem leciwego kutra wściubić nochal w owe pudła. Ich częstym mieszkańcem jest przepotworne rybisko wyglądające jak krzyżówka olbrzymiego glonojada ze spłaszczoną myszą-gigantem i megabuldogiem - największe okazy trudno byłoby nawet wziąć na ręce, zresztą mogłyby się wyślizgnąć i pośmiertnie wbić swe ostre zęby w kolano lub stopę. Nazwałem je płaskudami. Mimo że są nieżywe, patrzą hardo ku górze, jakby chciały powiedzieć ludziom: "to przetwórnia ryb upsi, prawda? No właśnie. Więc na jasny grom nas niepokoicie, wyławiacie i traktujecie prądem czy czym tam..."

Po uczcie z owczych podrobów nie przepuściłem okazji do spróbowania wieloryba, a konkretnie płatów tłuszczu. Degustacja miała swoistą otoczkę, bo spik to towar niedostępny w sklepach, przysługujący tylko przy podziale z polowania. Nie mam żadnych zdjęć, a jeśli miałbym opisać wrażenia to delikates krojony jest w kształt domina, wygląda jak cienka, prezroczysta słonina i smakuje jak guma do żucia o smaku - z całym szacunkiem - mdłych mydlin.

Puchar Wysp Owczych w siatkówce zdobyli panowie z ÍF Fuglafjørður i kobiety z SÍ Sørvágur. Jako absolutnie najgenialniejszy akcent imprezy oceniam robione na drutach sweterki złotych medalistek, z wyszytą niebieską włóczką nazwą klubu na ramionach.

Na relację z wyprawy na koncert Faroe 5 zapraszam do Maćka.

(notka do siebie: nauczyć się jeździć wózkiem widłowym i koparką)

Darz bór!

Nie patrz krzywo na mięsiwo

2009-02-12T13:27:00.000+01:00

W osadzie Mikladalur nikt nie pije alkoholu, a jeżeli już, to musi się z tym solidnie kamuflować i walić tyle, by nikt nie zauważył. Wizja dorobienia się łatki "lubiący golnąć" jest na tyle nieprzyjemna, że korzystniej raczej połazić boso po ptasich odchodach niż napoczynać ukradkiem butelczynę płynu wyskokowego.
W tymże Mikladalur pierwszy raz w życiu miałem okazję spróbować farerskiego smakołyku o nazwie skerpikjot, czyli suszonego na wietrze mięsa z uda owcy. Nie jest złe - jeśli komuś doskwiera duży głód, to zagryzając obficie chlebem da radę spożyć, trzeba tylko skupić myśli na czymś innym, przy zbliżaniu do ust nie wąchać i wmówić sobie, że gumowate ścięgno to fajny pomysł na przekąskę. Do tego słone, owcze salami, nazywane romantycznie kjotpylsa oraz krucha rolada schabowa rullupylsa i jest ze wszech miar obłędnie. Na deser mech i deszczówka.

W sobotę wybieram się na finał pucharu Wysp Owczych w siatkówce (o 14 grają niewiasty, dwie godziny później panowie), a w niedzielę prawdopodobnie na koncert farerskiego girlsbandu Faroe 5 w szkolnej auli na vestmańskim wzgórzu. [edit] Tym bardziej, że dziś rano dojrzałem na plakacie w spożywczaku, że z dziewczynami wystąpi - uwaga, rzecz niespotykana na Owcach - raper :) Pseudonim "Thor" brzmi buńczucznie, zobaczymy kto zacz.
Tysiąc uścisków i pozdrowień.

www.myspace.com/faroe5

Nie ma mocnych na tunele

2009-02-04T21:35:00.000+01:00

Na sztucznej trawie boiska szkolnego w Hoyvík ktos nabazgral biala farba swastyke. Przy skateparku w Klaksvík widnieje bohomaz "666", a dechy przystanku obok cmentarza w Kollafjorður przyozdobiono w napis "Eli sux". Nie mam jeszcze informacji jak sie sprawy maja w damskiej toalecie publicznej w Tvøroyri...

Splot zdarzen i okolicznosci: siedzimy w salonie, J. pisze z dwiema kolezankami referat z chemii, ja czytam o Tróndurze Paturssonie, nagle ktos puka. Ich znajoma. Klaniam sie w pas, jestem Marcin, uscisk dloni, dziewczyna wymienia kilka zdan z przyjaciolmi, usmiecha sie, wychodzi. Mowie do J. ze chyba ja kojarze z przetworni, mozliwe, ze minelismy sie raz w jadalni. "Czasem tam dorabia", potwierdza J. i pokazuje mi lezacy na stole slownik farersko-angielski, konkretnie zdjecia autorow na tylnej okladce. "A ten tutaj elegancki mezczyzna to jej tata, mieszkaja po drugiej stronie osady".
Albo to: W sobotnia noc siedzimy w aucie pod hotelem Norð w Viðareiði, do naszego wozu podchodzi chlopak i zaczyna pogawedke z moimi towarzyszkami podrozy. Ni w zab nie rozumiem, mijaja trzy minuty, koncza. K. do mnie: "Mowiles, ze lubisz futbol. Wiesz kto to byl?". Ja: "Bladego pojecia, nawet mu sie nie przyjrzalem". K: "To Hjalgrím Elttør. A widzisz kierowce auta, do ktorego wlasnie wsiada? To z kolei Høgni Madsen". Pysznie. Czolowi snajperzy farerskiej ligi, drugi garnitur reprezentacji, do pelnej egzotyki zabraklo jeszcze, by Rógvi Jacobsen wyprzedzil nas traktorem, a Jákup Mikkelsen skontrolowal stan techniczny pojazdu.

W glownym teatrze graja "Emila z Lønnebergi", niestety wszystkie bilety sa wyprzedane do polowy marca, czyli do momentu, gdy przedstawienie zostanie zdjete z afisza.

O wycieczce na Kalsoy napisze kiedys dluzszy elaborat, bo jeszcze nie potrafie poukladac w glowie tego co sie dzialo. Wyobrazcie sobie waski, ciemny jak czort tunel, dlugi na ponad kilometr, kapiaca ze stropu wode i sytuacje, gdy podswietlanie sobie drogi starym telefonem nic nie daje, a swiatelka na koncu owego tunelu nie widac, bo skrylo sie za zalomem niewidocznej szosy. Wewnatrz jamy samotny piechur, zlany potem, slyszacy tylko wlasny oddech i stukanie etui aparatu o udo. Atawizm. I chyba esencja zwiedzania, bo to okolicznosc, ktorej nie odda zaden opis, zdjecie czy filmik.

Przy okazji musze sprostowac ostatni post - na Kalsoy maja juz wstep pojazdy. 19 kwietnia 2005 roku maciupki prom Barrskor zostal zastapiony przestronnym, nowoczesniejszym Samem. Kapitanami pozegnalnego rejsu staruszka byli Sigmar Høgnesen i Noel Joensen, o czym informuje pamiatkowa gablota. Na szczescie Kalsoy wciaz pozostaje zaciszna oaza - w trakcie szesciogodzinnej wedrowki minely mnie bodaj 3 samochody.

Ahoj!

2009-01-29T10:06:00.000+01:00

Gdy otworze okno w jadalni naszego domu i rzuce przez nie monete, to wpadnie ona w granatowe jak atrament wody Vestmannasundu. 30 metrow dalej cumuje tabun jachcikow, niektore maja piekne imiona: Næstin, Teistaklettur, Blákollan, Vesturroðin, Anfinn. Po drugiej stronie zatoki jak na dloni widac cala osade Válur, na ktora sklada sie nitka asfaltowej drogi i przylegajace do niej domy. Naliczylem ich 23. Nad Válur biegnie droga wylotowa z Vestmanny, przez co osadka przypomina malego kangura schowanego w torbie mamy-kangurzycy.

W alfabecie farerskim nie ma liter C, W i Z, pojawiaja sie one tylko i wylacznie w nazwiskach obcego, najczesciej dunskiego, pochodzenia - Jacobsen, Weihe, Zachariassen. Pierwszym wyrazem w ichnim slowniku jest "abbaba" (prawujek), ostatnim "øvutur" (mniej wiecej "zapedzony w kozi rog").

26 maja 1958 roku utonela podczas kapieli w oceanie jedna z najwybitniejszych farerskich malarek, Ruth Smith. Miala wowczas 45 lat. Do wypadku doszlo nieopodal jej domu w Vágur na Suðuroy. W tamtym okresie obrazy Ruth Smith prezentowane byly w galeriach w Skandynawii i Wielkiej Brytanii.

Praca nie zbrzydla mi ani troszku, ba, ostatnio stala sie bardziej roznorodna, bo juz nie tylko kroje, ale i obsluguje rozne maszyny. Lyzka dziegciu w beczce miodu sa muzyczne propozycje farerskiego radia Rás 2 (czyt. miedzy "roas-twej a "ras-twej"), ktore plyna mi do ucha ze sluchawek wytlumiajacych halas. Piosenki o poetyce "give the second chance to our romance" na dluzsza mete zdecydowanie nuza... Do wyboru sa jeszcze dwa kanaly - drugi panstwowy, ktory stawia na country oraz chrzescijanski (ale nie katolicki), gdzie muzyke zastepuje czesto slowotok srednio zrozumialych slow.

W sobote wczesnym rankiem zamierzam wybrac sie na Kalsoy - waska, 18-kilometrowa wysepke, na ktorej mieszka 140 osob, kilka traktorow i autobusik rozwozacy w miare potrzeb tego czy owego tubylca. Zmotoryzowani zostawiaja auta na sasiedniej wyspie, w Klaksvík, skad docieraja na Kalsoy kutrem. Sek w tym, ze jedyny sensowny rejs jest o 8:50, a dystans miedzy Vestmanna a Klaksvík wynosi 78 km. Podroz autobusem nie wchodzi w rachube, sprobuje ruszyc o 7:00 autostopem, przy odrobinie szczescia powinno sie udac. Najlepsze jest to, ze pracuje od poniedzialku do piatku po 40 kilka godzin (pare razy zostalem troche dluzej), a przez caly czas czuje sie jakbym byl na jakichs niesamowitych wakacjach. Kompletnie nie odczuwam zmeczenia, natomiast notorycznie delikatna euforie. Zmykam smazyc nalesniki, chyba zostal jeszcze w lodowce dzem rabarbarowy z Sandoy. Macham!

PS. prom z Klaksvík na Kalsoy jest jednak o 10:15, co niewiele zmienia, poniewaz autobusy miedzy wyspami nie sa zsynchronizowane i odcinek Kollafjorður - Klaksvík bede musial pokonac metodami niekonwencjonalnymi.

Bajdurzenia ciag dalszy...

2009-01-21T18:03:00.002+01:00

Mily pamietniku, czuje sie blogo, choc zdany tylko na komunikacje publiczna i hulajnoge moge niewiele. W weekendy z mojej pysznej prowincyjki autobus odjezdza raptem trzy razy i biada jesli zaspisz na kurs o 7:55, bo nastepny jest za blisko 7 godzin. Nie chce opuszczac Vestmanny stopem, bo mam delikatne (moze bezpodstawne) obawy, ze tubylcy zaczna nawzajem podszeptywac "o nie, ten skapy bisurman znow chce sie od nas wyrwac na krzywe lico". Pisze "pyszna prowincyjka" bez cienia zlosliwosci i ironii, osada ujmuje mnie do cna, poczawszy od kapitalnej atmosfery w pracy, przez mile pogawedki z farerskimi wspolmieszkancami stancji, wizyty w szkolnej bibliotece i hali sportowej, a konczac na epizodycznych wymianach zdan z nieznajomymi w sklepie, banku czy na ulicy.

W sobote planowalem poplynac na Hestur, ale niestety okazalo sie, ze o tej porze roku prom kursuje tam tylko raz dziennie, w dodatku po zmierzchu. Awaryjny plan wycieczki na Sandoy takze spalil na panewce, bo niewiasta w kasie biletowej poinformowala mnie, ze bedzie tam lac jak z cebra przez caluchny dzien, a poniewaz mialem za pazucha Mackowy aparat, nie chcialem ryzykowac. Tym samym pierdylnasty raz zahaczylem w Tórshavn. W srodku nocy zafundowalem sobie spacer po centrum, by niczym szpicel poobserwowac co sie dzieje pod klubami i pubami. Nie bede wchodzil w szczegoly, napisze tylko, ze srebrne lajkry i welniana czapa z pomponem moga stanowic bardzo gustowna kombinacje. Gawiedz bawila sie do okolo 5 rano, potem na glownej ulicy sie przerzedzilo.

Ciekawym miejscem na Owcach jest stacja benzynowa miedzy Kollafjørður a Leynar, polozona w totalnie szczerym polisku, czy raczej leju miedzy gorami, 20 minut pieszo od najblizszych zabudowan. Zatrzymuje sie tu sporo ludzi - placa za tunel, kupuja hot-doga z prazona cebulka albo po prostu wpadaja porozmawiac z mlodymi ekspedientkami. W niedzielny wieczor czekalem tam na ostatni autobus do domu i, odurzony milym dialogiem, przeoczylem kurs. Podroz hulazka nie wchodzila w gre, bo na tym odcinku szosa jest nieoswietlona, poza tym dla odmiany walil deszcz. Udalo mi sie zlapac kombinowana okazje - kawalek z malzenstwem z Kvivik, reszte z 90-letnim jegomosciem z Vestmanny, ktory ze smiechem odparl, ze gdybym zyl w czasach jego mlodosci, to musialbym wkasac slipy i walczyc wplaw lub wolac z nabrzeza kuter. Czlowiek doskonale pamietal moment, gdy o asfaltowych drogach miedzy odleglymi osadami mowili tylko najwieksi marzyciele.

Z polskiej perspektywy Faroje to malutki homogeniczny kraj, do okielznania w tydzien. Bzdura do potegi. Kazda miejscowosc kryje tuziny niesamowitych historii, na bibliotecznych polkach zalegaja tysiace opracowan na wszelkie lokalne i globalne tematy, a zycie w poszczegolnych zakatkach archipelagu czesto jest diametralnie rozne. Jezyk i zwyczaje takoz. W mojej przetworni pracuja Litwini, Brazylijczycy, Meksykanin, Islandczyk, Nigeryjczyk, bodajze Rumun i Serbka. Z ta ostatnia bylismy ostatnio sasiadami przy tasmie. Gdy wycinalem rybie kregoslupy rozprawiala o losach Cecy Raznatovic, a gdy pozbywalem sie upiornych osci przy grzbietach, przeszla do opowiesci o Ivo Andricu. Badz gotowy na wszystko.

Moc pozdrowien dla wszystkich dwoch czytelnikow! Tesknie!

Vestmanna szczesciem pijana

2009-01-16T03:22:00.000+01:00

Trzecia wyprawa na Owieczki uroczo zaczela sie juz w Polsce, albowiem przedzial pociagu do Bydgoszczy (frunalem stamtad, bo Norwegian wypial sie na loty z Warszawy do Kopenhagi) dzielilem z dwojka aktorow teatralnych. Trochesmy pogadali, zadalem garsc kretynskich pytan i przeslalem plomienne propsy.
Ladowanie na Vagar tradycyjnie paskudnie turbulencyjne, zero swiatel, punktow orientacyjnych, tylko hustawa w gore, dol, na boki, wreszcie szarpniecie i biezymy kolkami po pasie startowym, choc wciaz nic nie widac, bo rzadzi mgla. Wysiadam jako ostatni, placze, caluje farerska ziemie, nie zwazajac na pompe z nieba.
Z floghavnu odbiera mnie Emma z chlopakiem (dziekuje!), ale zamiast do mojej Vestmanny kierujemy sie w te pedy do Torshavn. Powod prozaiczny - lada chwila zapowiadany jest orkan i o ile IZI byloby zjechac kilometrowa serpentyna do Vestmanny, o tyle moi mili przewoznicy mogliby nie podjechac, wracajac do domu.
Wtorkowym porankiem zalatwilem w Havn wszystkie papierzyska, przemiescilem sie ku docelowej Vestmannie (40 km od stolicy, godzine jazdy dwoma autobusami) i po wypakowaniu tobolow stawilem sie we fusze. Nozownictwo-filetanctwo okazuje sie arcyprzyjemnym zajeciem, po trzech dniach kroje jak szatan. K. pozyczyla mi specjalne sluchawki, ktore wytlumiaja halas na hali poprzez emisje farerskiego radia. Przedwczoraj puszczali zapis koncertu Teitura, wczoraj byly programy o literaturze, Jezusie i lokalne piesni wymieszane z zachodnia papka.
W tym tygodniu pracuje na popoludniowa zmiane (16-24) i git , bo moge posnuc sie za widnego po osadzie. Jest tu stacja benzynowa, dwa sklepy spozywcze, dwa banki, hala sportowa gdzie mozna powalczyc w szczypiorniaka i badmintona, a takze szkolna biblioteka i basen (korzystanie ograniczone, tylko na prosbe w godzinach lekcji). Musza byc jeszcze jakies osiedlowe kluby pogaduch i rekreacji, ale zapewne otwieraja podwoje gdy jestem w pracy, wiec poki co ich nie namierzylem.
Jestem radosny i pachne ryba upsi (czarniak, dacie wiare?). Gdyby nie laptop J. (lezy obok w objeciach z dziewczyna, ogladaja jakis horror, jestesmy w salonie, pachnie popkornem), nie mialbym zadnego kontaktu ze swiatem, zreszta dopadlem komputer pierwszy raz od niedzieli, bo rozmijamy sie ze wspoldomownikami. Macku, prosze przywiez swojego, jest wireless wiec bedziemy wsrod zywych. Maila z detalami wysle Ci po weekendzie, jak rzeczony J. wroci z Sandoy i znow przywiezie lapa.
A tymczasem spora zajawa, bo klawiatura na ktorej pisze ma farerskie litery i moge na pelnym luzie walnac jednym przyciskiem pijane D, uwaga: ððððððððððððððððððð albo rownie kochane przekreslone O, pojedzmy: øøøøøøøøøøøøøøøøøøøø.
Koncze, sciskam.

Notką służę, Tóroddurze!

2008-12-17T18:04:00.001+01:00

Tóroddur Poulsen został nominowany do Literackiej Nagrody Rady Nordyckiej, która od 1962 roku przyznawana jest pisarzom i poetom tworzącym w języku duńskim, fińskim, norweskim, szwedzkim, islandzkim, farerskim i saamskim. Do konkursu zakwalifikowano jego tomik poezji „Rot”. Wynik ogłoszony zostanie 3 kwietnia 2009 na gali w Kopenhadze.

Dla Tóroddura to już czwarta nominacja do tego prestiżowego wyróżnienia. W 2005 nominowany był jego zbiorek "Eygnamørk", w 2002 "Blódroyndir", zaś w 1996 "Reglur" – bez sukcesów.

Artyści z Wysp Owczych zdobywali Literacką Nagrodę Rady Nordyckiej dwa razy. W 1965 laureatem został William Heinesen za powieść „Det gode håb” (polskie tłumaczenie – „Wyspy dobrej nadziei” – ukazało się nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego w 1974 roku w przekładzie Andrzeja Kołaczkowskiego), natomiast w 1986 główną nagrodę uczcił solidnym kęsem skerpikjøta Rói Patursson, którego wyróżniono za „Likasum” (tomik poezji).

Tóroddur Poulsen ma 51 lat, urodził się w Tórshavn. Od 1984 roku publikuje co najmniej jedną książkę rocznie, wydał kilka albumów muzycznych, jest malarzem i autorem tekstów piosenek (jego wersy nucił choćby Kári Sverrisson). Przez farerskie środowisko artystyczne uznawany za samotnika i introwertyka, ochrzczony mianem „black punkt poet”, otrzymał etykietkę subtelnego anarchisty (jadę koślawym tłumaczeniem tego, co udało się wyguglać, ewentualne zakłamania biorę na swoje plecy).
W tym roku ukazał się film wybitnej farerskiej reżyserki Katrin Ottarsdóttir, traktujący o życiu i twórczości Tóroddura. Zwiastun „Ein regla um dagin má vera nokk!” można podejrzeć tutaj – http://www.youtube.com/watch?v=PZVxUBX_taA . Jeden z Tóroddurowych wierszy w tłumaczeniu na angielski skrył się zaś tu - http://www.lyrikwelt.de/gedichte/poulsentoroddurg1.htm

PS. Na stronie małej duńskiej oficyny wydawniczej „Politisk revy” Poulsen stoi w katalogu obok Egona Bondy’ego, co wróży pysznie. O ile ktokolwiek kiedykolwiek przełoży go na polski...

Eivør

2008-12-01T23:37:00.000+01:00

[foto: portal.fo]

Wiele bym dał, by tamtego dnia być niebieskawym zamszem Jej kozaczka, fikuśnym wzorem na Jej prawej skarpetce albo zakurzonym fragmentem membrany Jej bendira. Wróć – bendir został na pawlaczu w domu, trzy przecznice dalej. Na koncert w przedszkolu w Jej rodzinnej osadzie Syðrugøta zabrała jedynie sfatygowaną gitarę i książkę, którą pożyczyła szmat czasu temu od pracującej tu przyjaciółki. – To nieprzyzwoite, mam nadzieję, że Heiðrun zrozumie moje roztargnienie – przemknęło Jej przez myśl, zanim weszła od strony zatoki do podłużnego budynku przedszkola.
W jasnej, schludnej sali z widokiem na posępny fiord usiadła na podwyższonym krześle i przez chwilę obserwowała nieco przejęte dzieci. Wzięła ostatni łyk herbaty, gdy mały Fríði wybiegł z impetem z jadalni, podleciał w radosnych podskokach do zaimprowizowanej sceny i wykrzyknął: – Moja siostra też ma takie fajne włosy!

„Eivør Pálsdóttir zaczęła śpiewać zanim na dobre nauczyła się chodzić i dziś – wiele lat później – wciąż lepiej wychodzi jej nucenie niż dreptanie” – czytamy na oficjalnej stronie internetowej najbardziej rozpoznawalnej farerskiej wokalistki. „Głos Eivør jest jak krajobraz Wysp Owczych – prowadzi nas przez strome wybrzeża, wspina się na tajemnicze szczyty, po czym opada, niczym szemrzący strumień. W jednej minucie jej śpiew może być letnią bryzą lub huczącym spienionymi kaskadami sztormem, pełnym pasji i emocji”.

Eivør wydała pięć solowych albumów (ostatni ukazał się w 2007 roku w dwóch wersjach językowych – angielskiej, „Human Child” i farerskiej, „Mannabarn”). W wieku 12 lat zwiedziła Europę jako solistka farerskiego chóru. Później koncertowała w wielu zakątkach świata (m.in. w Kanadzie, Japonii, Estonii i na Grenlandii), skomponowała muzykę do islandzkiego przedstawienia teatralnego „Úlfhamssaga”, wystąpiła w farerskiej operze „Firra”, studiowała muzykę klasyczną i jazz w Reykjaviku, ma na koncie współpracę z farerską orkiestrą symfoniczną i duńskim big bandem radiowym, zdobyła kilka prestiżowych nagród fonograficznych w Danii, Islandii i ojczyźnie. Jest pierwszą osobą na Wyspach Owczych, która została odznaczona tytułem Farerczyka Roku (wyróżnienie przyznano 9 lutego 2004). Jako nastolatka śpiewała w rockowym zespole Clickhaze i etno-jazzowej grupie Yggdrasil. Nagrywa utwory w języku farerskim, islandzkim, angielskim i szwedzkim. W trakcie święta Ólavsøka 2007, przez kilkanaście minut podróżowała po Tórshavn jednym samochodem z polskim piłkarzem Andrzejem Stretowiczem i jego rodziną :)

www.myspace.com/eivorpalsdottir

Atlantycka pożyczka

2008-11-13T18:57:00.000+01:00

"Pomożemy!" - wykrzyknął premier Wysp Owczych Kaj Leo Johannesen na Zgromadzeniu Plenarnym Rady Nordyckiej w Helsinkach. Deklaracja dotyczy pożyczki w wysokości 300 mln koron duńskich dla ogarniętej kryzysem Islandii.
Przy herbacie i biszkoptach zasiedli wspomniany Kaj Leo, a także Minister Spraw Zagranicznych Wysp Owczych Jørgen Niclasen i Minister Finansów Jóannes Eidesgaard oraz - po stronie islandzkiej - Premier Geir Haarde i Minister Finansów Árni M. Mathiesen.
Trzystumilionowy kredyt zapewni główny farerski bank, Landsbanki Føroya.

[foto] Rzut oka na Kvívík (385 mieszkańców).

PS. Kraje, które dotychczas pomogły Islandii to, oprócz Wysp Owczych, Polska (200 mln dolarów), Norwegia, Dania, Finlandia, Szwecja i Rosja.

Z placu do pałacu

2008-09-28T10:58:00.000+02:00

W piątek 26 września urząd premiera Wysp Owczych (Løgmaður) objął Kaj Leo Johannesen, który zastąpił na tym stanowisku Jóannesa Eidesgaarda. Nasza farerska znajoma skomentowała tę decyzję słowami "jesteśmy prawdopodobnie jedynym krajem na świecie, w którym na najważniejszym stołku w państwie siedzi były piłkarz". Kaj Leo był w latach 1984-1999 bramkarzem stołecznego HB, członkiem kadry narodowej, zagrał 296 ligowych meczów.
Zmiana na scenie politycznej była efektem afery nazywanej przez lokalne media "farerskim Watergate". Jej szczegóły owiane są, póki co, mgłą tajemnicy.

PS. Mój człowiek Maciek zauważył, że w politykowanie bawił się też niejaki George Weah (były zawodnik PSG, AC Milan), który swego czasu bił się o posadę prezydenta Liberii. W listopadzie 2005 przegrał jednak walkę o urząd głowy państwa z ekonomistką Ellen Johnson-Sirleaf.

Bohater trudu pływackiego

2008-08-03T23:58:00.000+02:00

[foto: portal.fo]

Naród farerski ma nowego herosa! Nazywa się Pál Joensen, przyszedł na świat 10 grudnia 1990 roku, mieszka w miejscowości Vágur na Suðuroy i jest pływackim geniuszem, trzykrotnym czempionem juniorskich Mistrzostw Europy.
Popisy Pála na basenie w Belgradzie rozpoczęły się w środę, 30 lipca, gdy odpłynął rywalom w finale na 400 m. Dzień później zwyciężył na dystansie 1500 m, a w sobotę wyłowił trzeci złoty medal, deklasując przeciwników w rywalizacji na 800 m. W tym ostatnim wyścigu (wszystkie stylem dowolnym) poprawił młodzieżowy rekord Europy, docierając do mety w czasie 7:56.90s. Co ciekawe, poprzednim rekordzistą był Polak – Maciej Hreniak, który rok temu wyśrubował w Antwerpii wynik 8:01.89s.
Premier Wysp Owczych, Jóannes Eidesgaard, w liście gratulacyjnym podkreślił, że wyczyn Pála to największy sukces w historii farerskiego sportu. Futbolowa reprezentacja, która osiemnaście lat temu sensacyjnie pokonała Austrię, ma wspaniałego spadkobiercę. Brawo Pál!

2008-08-01T14:49:00.000+02:00

Farerskie kluby piłkarskie nie narobiły większego ambarasu swoim przeciwnikom w europejskich pucharach A.D. 2008, kończąc miedzynarodową przygodę po pierwszych dwumeczach.

Najmniej markotni są zapewne zawodnicy mistrza kraju, NSÍ Runavik, którzy na własnych śmieciach znaleźli sposób na Dinamo Tbilisi (1:0, gola huknął Hjalgrím Elttør). W Gruzji przegrali jednak 0:3 i odpadli z eliminacji do Champions League.

W Pucharze UEFA dwie farerskie drużyny nie zdołały wbić rywalom ani jednej bramki, co można po części tłumaczyć wysoką klasą przeciwników. EB/Streymur poległo w batalii z Manchesterem City (0:2 w Tórshavn i 0:2 w Anglii), zaś B36 Tórshavn z Brøndby Kopenhaga (0:1 w Danii i 0:2 na stadionie Gundadalur).

Christian Høgni Jacobsen wpisał się do annałów jako strzelec gola dla HB Tórshavn w Pucharze Intertoto. Jego klub odpadł w rywalizacji ze szwedzkim Elfsborgiem, przegrywając 1:4 u siebie i remisując 0:0 na wyjeździe. Z drugiego meczu może być zadowolony polski bramkarz HB, Marcin Dawid, który stał między słupkami pełne 90 minut i nie dał się zaskoczyć ani razu.

Zespoły klubowe z Wysp Owczych występują na arenie międzynarodowej od 1992 roku. Przez szesnaście lat zanotowały osiem zwycięstw: jedno w Pucharze Intertoto (1999 rok, GÍ Gøta - Jedinstvo Bihac 1:0), dwa w Pucharze Zdobywców Pucharów (1993, HB - RAF Jelgava 3:0 walkower + 1995, KÍ Klaksvik - Maccabi Hajfa 3:2), dwa w Pucharze UEFA (1998, HB - VPS Vaasa 2:0 + 2005, B36 Tórshavn - IBV Vestmannaeyjar 2:1) i trzy w Pucharze Mistrzów (2004, HB - WIT Georgia Tbilisi 3:0 + 2006, Birkirkara - B36 0:3 + 2008, NSÍ - Dinamo Tbilisi 1:0).

2008-07-21T12:58:00.000+02:00

jeden z artykułów pani Iwony Trusewicz uzmysłowił nam, że komunikacja miejska w horrendalnie drogim Tórshavn jest... bezpłatna. czerwone autobusy zapuszczają się czasami w najodleglejsze zakątki stołecznej gminy - do Kirkjubøur (linia 3), Kaldbak i Kollafjørður (linia 4)
za niebieskie-dalekobieżne trzeba na tej samej trasie wysupłać kilkanaście koron

2007-10-29T01:19:00.000+01:00

w zakamarkach Viðareiði na Viðoy spotkałem barana i owcę, którym przesłałem kilkanaście serdecznych wymachów ręką, garść zwyczajowych pozdrowień oraz trzy tuziny słów o sobie i miejscu, z którego przybywam

wymieniły spojrzenia, więc raczej zrozumiały

2007-10-23T22:09:00.000+02:00

owcze bobki to przytulne brązowe kuleczki, które smakują jak truflowa legumina